به وبلاگ ايران نگين درخشان كشورهاي قاره آسيا خوش آمديد

برخي از آداب نوروز در روستاي خان آباد

نوروز و آداب و رسوم آن در روستاي خان آباد


گردگيري و خانه تكاني جهت استقبال از سال نو


غبار روبي و گردگيري از در و ديوار خانه و كف پوش ها و اسباب خانه، و شستشو و پاكيزه و نو كردن جامه و ظروف و اشياي كهنه، دور افكندن اشياي ژنده و فرسوده و تميز كردن ظروف و ديوارهاي منزل، خلاصه «خانه تكاني» براي زدودن آلودگي ها و سياهي ها و بيرون افكندن پلشتي ها از فضاي خانه از رسم هاي كهن روستاي خان آباد در فرا گشت سال كهنه به سال نو بوده است اين كار معمولا از يك ماه قبل از عيد شروع ميشود و در برخي مواقع تا شب عيد نيز ادامه دارد . در زمان گذشته كه نماي داخلي منازل كاه گلي بود جهت سفيد كاري ديوارها به جاي گچ و رنگ از خاك رس سفيد استفاده مي شد. به علت اينكه داخل خانه معمولا تنور وجود داشت و همچنين از چراغها پي سوز(چراغ ميشكي) جهت روشنايي استفاده مي شد ديوارها در مدت يك سالي كه سپري شده سياه مي شد و جهت سفيدكاري مجدد آنها خاك رس سفيد را با آب حل مي كردند و به ديوار هاي خانه را با آن گل اندود مي كردند. در حال حاضر نيز برخي از اهالي به علت اعتقادهايي كه دارند قبل از عيد نوروز و در زمان خانه تكاني تكه ايي از ديوار انباري خود را به همين روش سفيد كاري مي كنند .


پخت نان عيد نوروز


يكي از آداب خاص و زيباي اهالي روستاي خان آباد پخت نان و فتير نوروز است .روستاي خان آباد به علت طبيعت زيبا و مساعد بودن آب و هوا در نوروز پذيراي مهمانان زيادي مي باشند لذا اين ميهماني ها نيازمند تدارك ملزومات پذيرائي است يكي از ملزومات اين مهماني ها نان محلي ميباشد . معمولا يك هفته به عيد مانده بانوان روستائي لوازم پخت نان را فراهم كرده و با همكاري همديگر با آداب خاصي نان عيد را مي پزند . يكي از اين آداب پخت فتير و نان خاصي به نام گرده گِوي ميباشد گرده گوي فتير بزرگي است كه در زمان پخت داخل آن مهره آبي رنگي قرار مي دهند به طوري كه پيدا نباشد و در هنگام صرف اولين صبحانه سال جديد كه در روز عيد تناول ميشود قبل از هر كار اين فتير خاص را بين اعضاء خانواده تقسيم ميكنند . اعتقاد بر اين است كه مهره در سهم هر كدام از اعضاء كه باشد روزي رسان خانواده در سال پيش رو وي ميباشد .


چهارشنبه سوري

اهالي خان آباد در اين شب كه آخرين شب چهارشنبه سال است بر فراز بام ها رفته و آتش روشن مي كنند همچنين گوي از آتش درست كرده و به دور سر خود مي گردانند و در نهايت از روي آتش پريده و ارزوي سلامتي مي كنند به اصطلاح مي گويند : سرخي تو از من زردي من از تو . در گذشته گوي آتش را نوعي از گون تشكيل ميداد معمولا بزرگان و پدران خانواده چند روز قبل گون را از كوه مي آوردند و با يك تكه سيم آن را بسته و آتش مي زدند و مي چرخاندند اما در حال حاضر گون جاي خود را به انواع لوازم مدرن آتش بازي داده كه خطرات جاني و مالي زيادي هم در بر دارد.


سفره هفت سين


بر روي سفره هقت سين مردم روستاي خان آباد علاوه بر هفت سين رايج از ماهي قنات – و شاخه هاي بيدمشك نيز استفاده ميشود . در گذشته ماهي سفره هفت سين را جوانان روستا با شور و شوق خاصي از قنات هاي روستا صيد ميكردند اين ماهي كه معروف به ماهي قنات ميباشد در قنات هاي روستا زندگي ميكرد ولي امروزه به علت وجود خشك ساليهاي پي در پي تعداد آنها روبه كاهش و يا حتي نابودي است . سبزه سفره هفت سين نيز از سبزه هاي كنار نهرهاي اطراف روستا تهيه ميشد.

شب الفه

شب الفه آخرين شب سال است. اهالي روستاي خان آباد رسم دارند كه در اين شب خوراكي به نام خاگينه كه مخلوطي از تخم مرغ - آرد – سبزيجات است طبخ كرده و بدين سان آن شب را جشن مي گيرند .


مراسم تٌخ تخي


از مراسمي كه در شب عيد برگزار مي شده و هنوز هم كم وبيش به قوت خود باقي است تخ تخي است . جوانان روستا در شب عيد بر پشت بام ها رفته و پارچه ايي كه معمولا چادر خانم هاست را از پشت بام خانه اهالي به صورتي آويزان مي كنند كه جلو درب ورودي خانه باشد و از اهل خانه طلب عيدي كه معمولا سكه يا تخم مرغ رنگي است مي كنند سپس اهل خانه عيدي را به چادر گره زده و چادر را به علامت بستن عيدي كمي تكان مي دهند و چادر بالا كشيده مي شود . البته در گذشته چادر از سوراخي كه روي پشت بام قرار داشت ( دريجه ) و جهت تهويه خانه از آن استفاده مي شده آويزان مي شد. اين مراسم در اصطلاح تخ تخي نام دارد .


باز كردن سفره صبحانه روز عيد نوروز


در روستاي خان آباد اعتقاد بر اين است كه سفره صبحانه روز نوروز را يكي از افراد فاميل كه معمولا پسر بزرگ فاميل است باز كند تا سفره هميشه پر بركت باشد لذا در روز عيد كسي حق باز كردن آن را ندارد تا فرد مورد نظر آن را باز كند و داخل سفره نيز كادويي قرار مي دهند و شخصي كه سفره را باز مي كند كادو متعلق به اوست .


قبل از آغاز سال نو اعضاي خانواده دور سفره هفت سين نشسته و پدر خانواده مشغول تلاوت قرآن مي شود. همزمان با شروع سال نو افراد خانواده با روبوسي و عيدي دادن به كوچكترها عموما ابتدا به زيارت اهل قبور و شهدا مي روند و با حضور بر سر مزار، كساني را كه طي سال گذشته عزيزي را از دست داده اند را مورد لطف و دلداري خويش قرار مي دهند. پس از آن كوچكترها به ديدار بزرگترها مي روند و طي اين ديد و بازديدها فرزندان خانواده معمولا از طرف بزرگترها با گرفتن عيدي مواجه مي شوند.

سيزده به در


سيزده به در يكى از مراسم نمادين سلسله «جشن ها و آيين هاى نوروزى» است كه توانسته با وجود دگرگونى هاى فراوان اجتماعى، فرهنگى در جامعه ايران، راه به دوران ما رسانده و به عنوان يك جشن فراگير در بين گروه ها و اقشار مختلف اجرا شود. در حقيقت، «سيزده به در» حسن ختامى بر «جشن ها و آيين هاى نوروزى» است كه در آن هم به بدرقه نوروز رفته و هم «نحسى» سيزده را با ترك شهر و سپردن خود به دامن مام طبيعت كه همواره مورد احترام و ستايش ايرانيان بوده، به در مى كنند! و جالب اينكه، با وجود باور نحسى و نامباركى روز سيزده فروردين، اين روز به خوش باشى و خوش گويى و خوش خورى سپرى مى شود. حتى طبق باورى كهن، در اين روز غم و اندوه و خمودى حرام است؛ چرا كه «غم و اندوه و گرفتارى و پريشانى هديه اهريمن و عشق و شور و نشاط و حيات و تعالى و تندرستى از هداياى نيك اهورامزداى بزرگ (خداوند) است». اهالي روستاي خان آباد نيز در اين روز به دل طبيعت رفته و اين روز را به بهترين نحو جشن مي گيرند و در آخر روز نيز دو برگ از سبزه هاي موجود در طبيعت را به هم گره زده و با اميد برآورده شدن آرزوهايشان آنرا به دست باد مي سپارند.



1
X