به وبلاگ ايران نگين درخشان كشورهاي قاره آسيا - اردبيل خوش آمديد

آرامگاه شيخ اردبيلي

1

اردبيل


اردبيل شهري است در شمال غربي ايران – ومركز استان اردبيل است . نام اردبيل از دو واژه ايراني ارد ( راستي و حق ) و بيل ( شهر) درست شده است . واژه ارد از واژه باستاني آرتا و بيل از واژه باستاني ويلا گرفته شده است. .نام باستاني شهر اردبيل آرتاويل بوده است . كه بعد از حمله اعراب به ايران در زمان عمر ابن خطاب به اردبيل تغيير نام پيدا كرده است .
شهر اردبيل در ارتفاع 1500 متري از سطح دريا واقع بوده و در فلات اردبيل بين كوه هاي باغرو و سبلان واقع شده است . اردبيل داراي زمستان هاي سرد و تابستان هاي ملايم است . جمعيت اردبيل حدود 500 هزارنفر،زبان مادري آنها تركي آذربايجاني و مذهب اكثر مردم اسلام است. جمعيت مسيحي شهر در 50 سال گذشته شهر را ترك نموده اند .
آرامگاه شيخ صفي الدين اردبيلي ، جمعه مسجد اردبيل از بناهاي تاريخي اين شهر بشمار مي رود . از جاذبه هاي طبيعي اين شهر درياچه زيباي شورابيل در داخل شهر و جنگل فندقلو و شهر توريستي سرعين در نزديكي اين شهر مي باشد . كه در 639 كيلومتري تهران و شرق كوه هاي اتشفشاني سبلان قرار گرفته است . درياچه نير در 48 كيلومتري غرب شهر اردبيل واقع گرديده . در كوه سبلان گونه هاي حيوانات وحشي ديده مي شود از جمله شيروان دارهسي – موعد – هوشنگ ميداني – منطقه حفاظت شده نئور كه محل حيوانات وحشي مثل خرس قهوه اي ، خرس خاكستري ، گرگ ، جغد ، خرگوش و عقاب است .
 

1

مشاهير استان اردبيل

استاد نادعلي همداني 
 نادعلي همداني متولد ۱۳۱۲ اردبيل است و تاكنون نزديك به ۳۵ اثر از رمان تاريخي تا نمايشنامه و بيوگرافي و مجموعه داستان اعم از تأليف و ترجمه ، منتشر كرده است . رمان ولگرد اولين اثر او كه يك رمان تاريخي است درسال ۱۳۳۱ منتشر شد.

 

داوود غفارزادگان
 وي در سال 1338 در اردبيل متولد شد . او فارغ‌التحصيل دانش سراي مقدماتي اردبيل است . غفارزادگان در زمينه نويسندگي با انتشارات مدرسه ، حوزه هنري ، بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهاي دفاع مقدس همكاري داشته است . همچنين مسئول دفتر پيك كودك و نوجوان حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي ، كارشناس داستان مركز بررسي آثار ، عضو هيئت داوران اولين و دومين دوره جشنواره انتخاب كتاب سال دفاع مقدس و... از جمله مسئوليتهاي ايشان مي‌باشد.

 

آيت الحق ملا ابراهيم امام جمعه 
 از علماي بنام اردبيل بوده كه در سال 1207 ه.ق. در ولايت اردبيل متولد شد. اوعنوان امامت جمعه اردبيل را داشت و در مسجد اوچدكان اقامه جماعت مي كرد مدرسه اش ، خانه اش بود كه در قرب مسجد قرار داشت و چون تعداد طلاب رو به فزوني گذاشت مدرسه طلاب ملا ابراهيم را در سال 1267 بنا نهاد . اين مدرسه در 1352 خورشيدي نوسازي شد و باز به همان نام مركز تربيت دانشمندان مذهبي گرديد . او قريب يكصد سال عمر كرد و پس از وي فرزند ارشدش مرحوم ميرزا حاجي آقا امام جمعه شد . از خدماتش نوسازي مسجد اوچدكان بودكه با هزينه شخصي خود آنرا انجام داد . مقبره خانوادگي آنها در حجره اي متصل به مسجد اوچدكان قرار دارد. 

 

استاد سليمي 
موسيقيدان بزرگ آذربايجان ايران، از همين غواصّان درياي خروشان موسيقي است . اهل فن، او را به عنوان يك تك‌‌نواز و بداهه ‌‌پرداز بلند مرتبه مي‌‌شناسند و در آهنگسازي و خلق نغمه‌‌هاي زيبا و استوار نيز ، منزلت رفيع براي او قائل‌اند. زندگي پربار و پركار استاد سليمي در شرايطي بيشتر سخت و كمتر آسان ، مثالي زنده است از عشق و پشتكار يك هنرمند شرقي ، كه ميليون‌ها انسان با نغمه‌‌هاي او زيسته‌‌اند ، گريسته‌‌اند و زندگي را ادامه داده‌‌اند . نغمه‌‌هاي او ، از بن دل ، آذري است ، ايراني است، جهاني است و داراي احساسات لطيف انساني است.

 

شيخ ابراهيم قلعه جوقي 
 او از قراء اردبيل بوده كه پس از تحصيل مقدمات عازم نجف اشرف شد و تا آخر عمركوتاه خود در آنجا ماند از تاريخ ولادت و وفاتش اطلاعي در دست نيست ولي تلمذ وي در محضر آيت الله خراساني زمان حيات وي را ، درنيمه اول قرن چهاردهم هجري مي نمايد.


تاج الدين اردبيلي 
 از دانشمندان معروف قرن هشتم هجري است كه در فقه شافعي و ادبيات عرب و علوم عقلي و نقلي معروفيت داشته و از بزرگان عصر خود به شمار مي آمده است از مفتيان و مدرسان جليل القدر بغداد و قاهره ، دو مركز علمي اسلامي آن عهد بوده و يكي از ائمه علماي زمان خويش ، در همه رشته هاي علمي معاصر ، محسوب مي شده است. مقام علمي او تا بدان مرتبه رسيده كه به شيخ العلماء شهرت يافته و در رحلتش بزرگان و فضلاي وقت اشعار و مراثي زيادي سروده اند. تاج الدين تاليفات زيادي داشته وكتاب بزرگي در احكام گردآوري است او "علوم الحديث" ابن الصلاح را تلخيص كرده و نيز با استخراج و تفكيك احاديث كتاب"الميزان شمس الدين ذهبي" ، آنها را در بابهاي جداگانه مرتب نموده و به صورت روشني درآورده است.

 

جنوني اردبيلي 
 از سخنوران قرن دوازدهم هجري است. مردي اديب وشاعر بوده و در غزل و ترجيع بند و قصيده و رباعيات مولفاتي قابل تحسيني داشته است. در سال 1107 از گفته هاي خود ديواني تنظيم نموده كه بنا به نوشته الذريعه حاوي 3254 بيت شعر مي باشد و مولف الذريعه آن ديوان را ، منضم به يك جنگ نامه تركي دركتابخانه "سلطان القرائي" در تبريز ديده است.

 

الياس اردبيلي
در قرن دهم هجري مي زيسته و دائي مقدس اردبيلي بوده است در علوم مختلفه ، بويژه در رياضي و نجوم و هندسه يد طولايي داشته بنا به نوشته تاريخ اردبيل و دانشمندان او يعني الياس در عصر مادر علم هيئت بي نظير است الياس به دعوت همايون تيموري به هندوستان رفته و در آنجا مورد اكرام و احترام قرار گرفته است نوشته اند كه چون او در هند ضياع و عقار و رتبت و مقامي بدست آورد و مورد حقد وحسد قرار گرفت و بدينسان در اواخر عمر مجبور به مراجعت به زادگاهش گشت و در آنجا زندگي را بدرود گفت.

 

شرف الدين اردبيلي 
 مؤلف تاريخ اردبيل و دانشمندان مي نويسد كه "شرف الدين ابي شرف الدين ابوعبدالله اردبيلي" از علماي كثير الزهد و رياضت كش و با صفا بود در قرن هفتم هجري مي زيست و در سميساطيه مصر متوطن گشت او از شاگردان "برهان الدين موصلي" بود و از فضل و دانش بهره كافي داشت و جمع زيادي نيز از محضر او استفاده مي كردند. وفاتش درچهارم ماه محرم 675 هجري اتفاق افتاد و دركنار مرقد استادش كه مجاور قبر "صهيب رومي" بود ، مدفون گرديد.

 

مرحوم رحيم موذن زاده اردبيلي 
 اردبيل ازمناطقي است كه صداهاي ماندگاري ازآنجا به گوش جهانيان رسيده است . براي نمونه ميتوان به صداها ي خانواده موذن زاده اردبيلي اشاره كرد. يكي از نخبگان وهنرمندان اردبيلي مرحوم موذن زاده اردبيلي است. مرحوم رحيم موذن زاده اردبيلي درسال ۱۳۰۳در اردبيل به دنيا آمد. پدرش شيخ عبدالكريم بسيار خوش صدا خوش خلق و آشنا به رديف هاي موسيقي بود. شيخ عبدالكريم در سال ۱۳۲۶از راديو اذان گفت و بعد از آن پسرش رحيم نيز بااو همراه شد. اذان ماندگار رحيم موذن زاده دردستگاه بيات ترك گوشه روح الارواح اجرا شده است . در خانواده ‌ موذن زاده كه اغلب به فعاليت‌هاي مذهبي و اذان‌گويي پرداخته‌اند، رحيم موذن زاده ، فرزند ارشد شيخ عبدالكريم ، راه پدر را با جديت بيشتر پي گرفت و عملاً پس از درگذشت پدرش، به جاي او قرائت اذان را ادامه داد. برادران رحيم ، سليم و داوود نيز اذان مي‌گويند . رحيم برادر ديگري نيز داشته است به نام نعيم كه اذان مي‌گفته است ولي در سن 25 سالگي از دنيا مي‌رود . نام خانوادگي رحيم در شناسنامه ، موذن است اما گويند‌گان راديو همواره از نام موذن زاده براي معرفي او استفاده كرده‌اند.

 

كمينه   
 

جعفر ابراهيمي 
 وي در سال 1330 در روستاي حور اردبيل چشم به جهان گشود و تا ده سالگي در همان جا به سر برد سپس به تهران سفر كرد و در همان جا ساكن شد و تحصيلات خود را تا مقطع ديپلم در رشته رياضي ادامه داد. او مدت ده سال نويسنده برنامه‌هاي راديويي بوده و مسئوليتهاي مختلفي را نيز برعهده داشته است. از جمله: مسئول شوراي شعر كانون پرورش فكري (از سال 1360 تا هنگام بازنشستگي در سال 1380)، سردبير جنگ ادبي آيش، شش دوره دبير جشنواره مطبوعات، دو دوره دبير جشنواره كتاب كانون پرورش فكري و چند دوره داوري كتاب سال و با موسسة كيهان، صدا و سيما، حوزه‌ هنري و انتشارات اميركبير نيز همكاري دارد و حدود 100 كتاب براي گروه‌هاي سني مختلف به رشتة تحرير درآورده است. محمدرضا بايرامي : وي در سال 1344در اردبيل متولد شد.او مدير دفتر ادبيات كودك و نوجوان مي باشد. سابقه فعاليتهاي فرهنگي او شامل : داستان نويس و برنده جوايز متعددي از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ، حوزه هنري ، جشنواره ادب و پايداري ، جشنواره روستا، بنياد حفظ آثار و ارزش هاي دفاع مقدس ،كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان ، سمينار بررسي رمان ايران و جهان ، انجمن نويسندگان كودك و نوجوان و كتاب سال مسجد جوادالائمه ، برنده جايزه جهاني كبراي آبي و خرس طلايي از كشور سوئيس و ... است.


ابن بزار اردبيلي 
 مؤلف كتاب معروف صفوه الصفا است كه به قول دانشمندان معاصر ، يگانه مرجع مورخان در باب شيخ صفي الدين و پدران اوست نام او درويش توكلي و پدرش اسماعيل بن محمد اردبيلي است. در قرن هشتم هجري مي زيسته و از مريدان شيخ صدرالدين موسي فرزند و جانشين شيخ صفي الدين بوده است. كتاب خود را به تشويق مرشد به نام اسس المواهب السنيه في مناقب الصفويه است. تاريخ تحرير اين كتاب 759 ه.ق يعني 24 سال بعد از فوت شيخ صفي الدين بوده است. كتاب ديگري به نام مكشف القلوب نيز بدو نسبت داده شده است.ابوالفرج ابن عبدالرحمن اردبيلي :درقرن ششم هجري مي زيسته وحوالي سال 550 درگذشته است گويا درطب بويژه خواص گياهان اطلاعات وسيعي داشته و ابوحامد اندلسي در سفر خود به اردبيل كه از كوه سبلان نيز ديدن كرده ، با وي ملاقات نموده است. نوشته اند كه در اين ديدار نوع گياهان سبلان نيز موضوع گفتگو بين آنها قرار گرفته است.حاج ميرزا ابوالفضل فضلي : از علماي معروف نيمه اول قرن چهاردهم است در اردبيل به دنيا آمده و پس از تحصيلات مقدمات به نجف اشرف رفته است سالها در آنجا درس خوانده و از برجسته ترين شاگردان مرحوم آخوند ملا كاظم خراساني شده است. او در نجف معروفيت خاصي داشت و رساله عمليه نوشت و مقلدان زيادي درآنجا و خطه اردبيل پيدا كرد. فضلي در سال 1342 خورشيدي بجوار رحمت حق شتافت و بعدها جنازه اش به نجف اشرف منتقل گرديد و در سومين حجره دست چپ از در ورودي بزرگ صحن مطهر حضرت علي بخاك سپرده شد.شيخ ابوسعيد اردبيلي : از عرفاي قرن سوم هجري و از مريدان جنيد بغدادي است. عارف والامقامي بوده و شيخ صفي الدين در اوان جواني در مزار او عبادت مي كرد قبر او هم اكنون در اردبيل و در اول كوچه معصوم شاه باقي و به پير معروف است حمامي هم كه از قديم الايام در مجاورت اين مكان دايراست به اسم حمام پير بوده است.الهي اردبيلي :وي درسال 870 هجري در اردبيل ديده به جهان گشود پس از تحصيل مقدمات ، بامساعدت سلطان حيدرصفوي به شيراز و خراسان سفر كرد مدتي نيز در هرات به نديمي امير علي شيرنوائي و شاهزاده غريب ميرزا ولد سلطان ميرزا گذراند و پس از درگذشت اين شاهزاده به آذربايجان مراجعت كرد او پس از بازگشت به اردبيل در حظيره شيخ صفي الدين قدس سره بتدريس وتعليم علوم مختلف پرداخت و سرانجام در سال 940 هجري ، كه بيش از هفتاد سال داشت در اين شهر بدرود ودر آنجا دفن گرديد. الهي دانشمند والامقامي بوده كه بيش از سي جلد كتاب و رسائل و تعليقات و حواشي بزبانهاي فارسي وعربي و تركي نوشته و اول كسي در تاريخ ايران است كه درمذهب تشيع بزبان فارسي كتاب شرعيات برشته تحرير درآورده است.مولانا مقدس اردبيلي :ملا احمد بن محمد معروف به مقدس اردبيلي از اعاظم علماي اسلام در مذهب تشيع است. اودر قرن دهم هجري زندگي مي كرد و در ورع و تقوي و فقه و كلام وحيد عهد خود بشمار مي آمد . مولانا مقدس تاليفات زيادي ازجمله اثبات الوجود و مناسك الحج و آيات الاحكام دارد كه به زبده البيان موسوم است در باب زهد و تقوي و معنويت وي سخنان زيادي گفته اند. او از اهالي قريه نيار ، دو كيلومتري شرق اردبيل است. مقدس شاگردان بزرگي تربيت نمود كه بعدها درحوزه علميه جانشين وي گشتند . بعدازفوت مقدس رياست حوزه علميه نجف به ملا عبدالله شوشتري استاد شيخ بهاء الدين تفويض گرديد . مقدس در سال 993 هجري ، بدرود زندگي گفت . جنازه او را در نجف اشرف در جوار تربت مقدس حضرت علي بن ابيطالب در حجره اي كه در ايوان مطهر واقع است ، بخاك سپردند . بيضاي اردبيلي : مرحوم ميرزا صادق متخلص به بيضا از شعراي معاصر اردبيل است اوشغل تجارت داشته و در عين حال طبع شعر قوي و مطالعات زيادي داشته است اشعارش غالبا به زبان تركي و در مدايح و مراثي اولياي دين وخاندان امامت شيعيان است درگفته هايش ذوق عرفاني به چشم مي خورد مجموعه اشعار وي تدوين نگرديده و به گفته يكي از نوادگانش خود بيضا در ايام بيماري مشرف به موتش سروده هايش را كه با مركب نوشته بوده است در ظرف آبي ريخته و شسته است با اينحال جسته گريخته از اشعار او در يادداشتهاي ديگران باقي مانده است.


تزريقي اردبيلي 
 تزريق صنعتي از صنايع بديع شعر به حساب ميآيد اين امر درزمان صفويه پيدا شده ورايج گرديده است و به قراري كه نوشته اند تزريقي اردبيلي پيشواي اين سبك بوده است تزريقي از اردبيل برخاسته وبعدها به "شماخي"در آذربايجان كنوني شوروي رفته ودر آنجا زندگي مي كرده وشغل دلالي داشته است اوشعرهاي بي مزه مي گفته است كه از گفته هاي وي يك بيت در"تحفه سام ميرزا"و 24 بيت در "خلاصه الاشعار تقي كاشاني" نقل شده است بعد از تزريقي كسان ديگري نيز در اين سبك شعر گفته اند وسام ميرزا در نوشته هاي خو د"سيماي مشهدي " را از آن جمله ذكر كرده است . ثاني صفوي : مؤلف كتاب "سخنوران آذربايجان " آن عده ازسلاطين و شاهزادگان و بزرگان صفوي را ،كه ذوق ادبي داشته و اشعاري سروده اند ، در عداد ادباي اردبيل نوشته است وشاه عباس دوم از جمله آنها مي باشد او پسر شاه صفي است و شهرت ادبيش "ثاني" بوده است. او به سال 1042 هجري در قزوين تولد يافته و بعد از سي وشش بهار در خسروآباد مغان در گذشته و در جوار حضرت معصومه در قم دفن شده است اودر زمان سلطنتش به عمران وآبادي توجه خاصي داشته و در بقعه شيخ صفي الدين هم بناهائي كرده است كه تالار بزرگ چيني خانه از جمله آنهاست. ثاني علاوه بر طبع شعر در امر حساب و محاسبات نيز ورود كامل داشته و در حاشيه احكام و ارقامي كه براي ملاحظه يا تصويب وي داده مي شده نظريات و ايرادات دقيقي مي نوشته است.


سيد حسين اردبيلي  
 در سال 1297 قمري در قريه گازر از قراء دامنه سبلان به دنيا آمد تحصيلات اوليه خود را در اردبيل گذرانيد و در محضر اساتيد بزرگ منجمله آخوند "ميرزا محمد علي ميرآخوراوغلي" كسب دانش نمود آنگاه از طريق قفقاز عازم مشهد شد او در مشهد به مراحل عالي ادب ومعارف اسلامي دست يافت و درضمن با توجه به وضع سياسي روز در نشر افكار آزاديخواهي كوشش نمود ابتدا با نشر شبنامه در اين راه قدم برداشت و مدتي بعد روزنامه خراسان را پي ريزي كرده از سال 1327 قمري به انتشار آن اقدام نمود اين روزنامه جوانان مستعد و پرشور خراسان مثل شادروان محمد تقي ملك الشعراي بهار را به دورخود جمع كرد. خراسانيها در دوره دوم مجلس شوراي ملي سيد حسن را به نمايندگي خود درآن مجلس انتخاب كردند اقامت او در تهران و حشر و نشرش با رجال و آزاديخواهان وي را در رديف مهره هاي مهم سياسي كشور قرار داد و بالاخره وي در بيستم رمضان 1336 دار فاني را وداع گفت.


شيخ حبيب ارديموسي 
 از فقهاي بزرگ نيمه اول قرن چهاردهم هجري است از قريه ايرديموسي ، درجوار قريه سرعين برخاسته و بر اثر تلاش وپشتكار ، از بزرگان فضلاء حوزه علميه نجف گشته است در حوزه درسي آخوند خراساني از برگزيده ترين دانشجويان به شمار مي آمده و مراتب فضل وكمالات وي مورد مدح وستايش معاصرينش بوده است خود رساله عمليه داشته و مقلدين زيادي در عراق پيداكرده است تا آخر عمرش درنجف مانده و در آنجا درگذشته است تاريخ ولادت و وفاتش معلوم نيست ولي دوره شهرت و معروفيتش در ثلث دوم قرن چهاردهم هجري بوده است. به زعم برخي از علما كتاب معروف "حاشيه بر مكاسب شيخ انصاري" كه منتسب به مرحوم آسيد كاظم طباطبا ئي است تاليف شادروان آشيخ حبيب مي باشد و او اين كتاب را با مرحوم طباطبائي تاليف كرده است ولي بعداً كتاب به نام خود طباطبائي معروف گشته است.

 

جمال الدين يوسف بن ابراهيم اردبيلي
جمال الدين يوسف بن امام عزالدين ابراهيم اردبيلي هم از دانشمندان اين ولايت است كه در مذهب شافعي از فضلاي والامقام به شمار مي آيد. اودرقرن هشتم هجري زندگي مي نمود وكتاب معروفي به نام "الانوارلاعمال الابرار" درفقه شافعي تصنيف كرده كه مورد علاقه علماي بعد از وي بوده است دانشمندان بزرگ بر اين كتاب تعليقات زيادي نوشته اند و نوشته جلال الدين دواني ،كه از فضلاي معروف اسلامي است معروفتر از تعليقات ديگر مي باشد جمال الدين در سال 799 هجري دعوت حق را لبيك گفته وكتاب الانوار او در سنوات اخير به چاپ رسيده است .


حكيم الهي اردبيلي 
 عبد المناف بن صفر علي حكيم الهي از دانشمندان بزرگ اردبيل است گرچه اوخود را با عنوان "ملا" معرفي مي كند ولي در كسوت ملائي كه در عصر ما عبا و عمامه مظهر آن است ، نبوده و مثل تجار و اعيان شهر لباس مي پوشيده است در علوم قديمه ، به ويژه حكمت اطلاعات وسيعي داشته و در مباحث مختلف تصنيفهائي ازخود به جاي گذاشته است كه برخي از آنها مثل "مقامات ابن صفار حكيم الهي اردبيلي" و"كشف المعارف" بچاپ رسيده است مقامات ابن صفار به طرز مثنوي است و در سال 1323 هجري قمري در چاپخانه احمدي اردبيل به چاپ رسيده ولي كتاب "كشف المعارف" در ماه صفر 1324 هجري قمري چاپ شده است.حاج ميرصالح مجتهد اردبيلي : حاج ميرصالح بن عبدالرحيم موسوي اردبيلي ازقريه كلخوران برخاسته و در نجف اشرف تحصيلات علمي خود را درمحضر آسيدحسين كوه كمري به پايان رسانيده است او از كياست و فراست فراوان بهره مند بوده و بزعم بعضي از ارباب نظر استعداد آن را داشته است كه بزعامت عالم تشيع برسد ولي به قصد اقامت درموطنش نجف را ترك و با تدريس و افاضه در حوزه علميه اردبيل شهرت وسيعي به دست آورده است از آثار و تقريرات استاد در دو جلد و نيز حاشيه بر رسائل شيخ مرتضي انصاري است. وي در چهاردهم صفر سال 1319 قمري در اردبيل بدرود زندگي گفته و دركنارمسجدي كه به نام او معروف است دفن گشته است فرزندان حاج ميرصالح به نام خانوادگي انواري شناخته مي شوند. صدرالدين موسي : فرزند ارشد شيخ صفي الدين و جانشين وي در ارشاد خلايق بوده است درسال 704 هجري ،كه چهار سال از رحلت جدش "شيخ زاهد گيلاني" مي گذشت در روز عيد فطر پا به عرصه هستي گذاشت و31 سال درخدمت پدر بزيست و 59 سال بعد از وي نيز صاحب خرقه و سجاده وي گرديد به سال 794 دراردبيل درگذشت و دركنار قبر پدرش به خاك سپرده شد اولين بناي بقعه اصلي شيخ صفي الدين كه گنبد الله الله است به دستور وي ساخته شد زاهدي عالم و عابدي فاضل بود علوم ديني و تفسير قرآن تدريس مي كرد او سالك مجاهد بود و مكاشفت داشت صفات ظاهري اوحكايت ازسيرت روحاني وي مي كرد مردي داراي فراست وصاحب كرامت بود و در امر شريعت و طريقت استقامت مي نمود و از بس كه علو همت و جوانمردي داشت و اطعام فقراء و مساكين مي كرد به خليل عجم لقب يافته بود.محمد بن حمزه ننه كراني : از دانشمندان متاخر است كه از قريه ننه كران سه فرسخي شمال غربي اردبيل برخاسته و در نجف اشرف از محضر درس مرحومين ممقاني و شربياني استفاده كرده است صاحب الذريعه نوشته است كه سيد مير محمد بن حمزه الموسوي ننه كراني كتابي دارد كه از سه مجموعه تشكيل يافته است مجموعه اول در 378 صفحه درسه موضوع : دربعضي نوادر و قصص و حكايات عبرت آميز ، در توحيد و امامت ، در فضائل اهل بيت وتاريخ آنها. مجموعه دوم: درنصايح ومواعظ وفضائل. مجموعه سوم در انساب بعضي سادات كه نسبت به مجموعه اول كوچكتر و در يك صفحه است وي در سال 1364 قمري درگذشته است. صدرالممالك اردبيلي : ميرزا نصرالله صدرالممالك متخلص به نصرت اردبيلي از دانشمندان قرن 13 هجري است از فصاحت و طلاقت لسان بهره كافي داشت و در زمره عرفاي عهد خود به شمار مي آمد صحبت اغلب علماي عصر و رهروان طريقت را دريافته و در تصوف از حسن عليشاه تلقين و ارشاد كسب كرده است تحصيلات خود را در اردبيل گذرانيده و مدتي نيز در اصفهان به تكميل آن پرداخته است صدرالممالك اشعار خوبي مي سروده ونصرت تخلص مي نموده است ديواني به همين نام دارد.


خطايي 
 تخلص شعري شاه اسماعيل است او در عين حال كه اهل جنگ و مبارزه بود درشعر و شاعري نيز استعداد قابل توجهي داشت و از شعراي قرن دهم هجري به شمار مي آمد اودر 25 ماه رجب 892 هجري قمري از عالمشاه دختر اوزون حسن آق قويونلو در اردبيل به دنيا آمد و سالهاي اول عمر را ، پس از شهادت پدرش در شيروان ، به اسارت در قلعه استخر فارس گذرانيد درسال 905 هجري هنگاميكه سيزده سال داشت به اردبيل آمد و ازآنجا با هفت هزار نفر از مريدان به قصد خونخواهي پدرش به شيروان حمله نمود و فرخ يسار را در محلي به نام جاني شكست داد و به سوي نخجوان پيش راند و الوند ميرزا را مغلوب ساخته عازم تبريز گرديد او به سال 906 هجري اعلام سلطنت كرد و به نام شاه اسماعيل بر تخت نشست و تا سال 930 كه بدرود زندگي گفت دائما درحال جنگ و ارد وكشي گذرانيد با اينحال هرگاه كه فرصتي يافت اشعاري سرود و ديواني كه معروف به ديوان خطائي است از خود به جاي گذاشت مصنفات ديگري به نام "مناقب الاسرار" و"بهجت الاحرار" نيز بدو منسوب است .


آقا سيد احمد مرتضوي 
 پدرش آقا سيد مرتضي از سادات خلخال بود احمد بسال 1280 در نجف بدنيا آمد در اوان جواني به همراه پدر به خلخال رفت وآنگاه كه پدرش اردبيل را جهت سكونت خويش برگزيد او نيز در معيت وي بدين شهر آمد و به ادامه تحصيل پرداخت در 28 سالگي در حاليكه بهره كافي از علوم عقلي و نقلي داشت به نجف اشرف رفت و ساليان دراز از محضر اساتيد بهره جست او با نيل به درجات عالي علمي زمان ، و اجتهاد در مسائل فقهي به اردبيل بازگشت و مرجع خاص وعام گرديد او در مسجدي كه بنام او اكنون هم در اردبيل باقي است تبليغ اسلام و تبين احكام نمود و مجالس وعظ او بمنزله كلاس درسي براي همه طبقات بشمار مي آمد.


شيخ صفي الدين اردبيلي 
 ابوالفتح اسحق بن امين الدين جبرئيل درسال 650 هجري دركلخوران ،كه قريه اي است درسه كيلومتري شمال اردبيل ديده به جهان گشود پدرش از ثروتمندان وكريمان بود و مشرب عرفاني داشت صفي الدين تنها شش سال از نعمت وجود پدر بهره مند بود و اين دوره ، با همه كوتاهي ، درتكوين شخصيت وي اثر بسيارنمود زيرا به عقيده علماي تربيت سنين از سه تا شش سالگي بهترين دوره فراگيري انسان مي باشد وي صرفنظر از جنبه عرفاني ، وي از دانشمندان بزرگ به شمار مي آمد و قرآن تفسير مي كرد و در علم قرآن اطلاعات وسيعي داشت درعين حال اديب وسخنور بود و به زبان آذري و فارسي شعر مي سرود. هر كس كه جوي مهر علي دردل اوست هر چند گنه كند خدا مي بخشد.

 

سامي اردبيلي 
 سام ميرزا فرزند شاه اسماعيل اول روز سه شنبه 21 رمضان شعبان 923 متولد شد درايام جواني عليه سلطنت برادرش شاه طهماسب اول ، عصيان كرد و به هندوستان رفت بعدها از اين كار پشيمان شد نامه اي به برادر نوشت و مورد عفو قرار گرفت درسال 976 باز عصيان كرد و دستگير گرديده در قلعه قهقهه زنداني گشت و با خانواده اش درآنجا زندگي مي نمود در سال 974 روزي درآن قلعه با دو تن ازفرزندان القاص ميرزا نشسته مشغول صحبت بود ناگاه زلزله شديدي اتفاق افتاد و سقف ريخت. سام ميرزا مرد ادبيي بود و شعر نيز مي سرود اودرسال 967 ديواني به عنوان تحفه سامي جمع كرده است و نوشته اند كه حاوي احوال 6664 نفر از شعراي معاصر مي باشد.


خواجه علي سياهپوش 
 سلطانعلي بن صدرالدين موسي مشهور به خواجه علي سياهپوش فرزند وجانشين شيخ صدرالدين و نوه شيخ صفي الدين بود و از سال 794 هجري كه پدرش درگذشت تا زمان وفاتش كه در 18 رجب 830 هجري در بيت المقدس اتفاق افتاد ، صاحب خرقه سجاده بود و به ارشاد خلايق اشتغال داشت قبر وي در بيت المقدس به سيد عجم معروفيت داشته است. خواجه علي عارفي فاضل وعالم بوده واشعار نيكوئي مي سرود و ديوان اشعارش از مبداء تا مقطع درميان طالبان مشهور بود.


مرجعيت مقدس اردبيلي 993(هجري قمري)
 احمدبن محمد اردبيلي مشهور به مقدس اردبيلي از فقها و مراجع بزرگ شيعيان در اواخر قرن دهم هجري قمري است. ايشان در شهر اردبيل متولد شد و از مفاخر آذربايجان است او براي تحصيلات عالي فقه به نجف اشرف مهاجرت و از محضر شاگردان شهيد ثاني در نجف استفاده كرد و به مقام مرجعيت شيعه رسيد. او بعد از شهادت شهيد ثاني در سال 966 هجري قمري به مدت 27 سال مرجع شيعيان جهان در عصر غيبت مقارن با حكومت صفويه بود. او به قدري در احتياطات فقهي مراقب بود و آنچنان با قداست تمام به فرامين الهي حتي احتياطات آنها اهتمام داشت كه به مقدس اردبيلي شهرت يافت و اين صفت علي‌الاطلاق بر اين مرجع شيعي انصراف يافت. حكايت‌هاي بي‌شماري از كرامت‌هاي ايشان حتي در تشرف به محضر امام زمان (عج) نقل شده است.


آيت الله موسوي اردبيلي 
 آيت الله موسوي اردبيلي يكي ديگر ازمشاهير استان اردبيل است كه از مراجع تقليد حوزه علميه قم نيز مي باشند .

1

چشمه ها "اردبيل"

چشمه گوز سوئي (آب چشم)

اين چشمه در كنار قهوه خانه ممتاز واقع شده است . دماي آب 21 درجه سانتي گراد و تقريباً اسيدي است. هدايت الكتريكي آن براي 20 درجه حرارت 900 است. مزه آب گس و بي بو است . از آب آن براي درمان بيماريهاي چشم استفاده مي كنند. اين چشمه در شهر سرعين و در ارتفاع 1940 متري از سطح دريا، بر روي كف دره واقع شده است . آبدهي آن 140 ليتر در ثانيه و يكي از پرآب ترين چشمه هاي اين ناحيه است . آب آن به صورت دائمي و جوشان در جريان است . دهانه آن پراكنده و دماي آب در حوض 46 درجه سانتيگراد است . خاصيت درماني : آب آن بعلت داشتن تركيب كلروبيكربناته سديك و كلسيك براي درمان بيماريهاي عمومي، بيماريهاي سيتم حركتي (دردهاي مزمت روماتيسمي) و بيماريهاي زنان ، خنازير و بيماريهاي قلبي و نيز تقويت عمومي بدن استفاده مي شود .
چشمه گل علي 
 دو چشمه آب معدني به فاصله 50 متر از كف حوض كوچكي به اندازه 4×5 متر به عمق يك متر از چندين شكاف با گاز فراوان خارج مي شود و به سوي پايين دره جريان مي يابند .
چشمه اسد 
 اين چشمه در حدود 100 متري چشمه اول گل علي واقع شده و آب آن بسيار زلال است . حرارت اين آب 20 درجه مي باشد .

چشمه سردابه
  اين چشمه در يك كيلومتري شمال دهكده وكيل آباد در دره اي گسترده قرار دارد و فاصله آن تا اردبيل تقريباً 24 كيلومتر است . آب چشمه داراي بوي بد اما زلال است. اهالي منطقه آب تني در اين چشمه را براي درمان بيماري هاي جلدي و پادرد مي دانند .

چشمه هاي بوشلي
 اين چشمه ها به فاصله 5/4 كيلومتري جاده اردبيل به سراب در 45 كيلومتري غرب اردبيل واقع شده است . از اين چشمه براي استحمام استفاده مي شود و حرارت آن 49 درجه است و آب آن صاف و زلال و مزه اش نمكي و گزنده است . اهالي محل براي درمان رماتيسم و درد مفاصل و رفع خستگي از آن استفاده مي كنند.
چشمه هاي قوتورسو 
 در60 كيلومتري جاده اردبيل- مشكين شهر و در 25 كيلومتري مشكين شهر روستائي وجود دارد كه به لاهرود معروف است . در 24 كيلومتري اين آبادي،چشمه قورتور واقع شده است . اهالي محل از شستن لباس در آب اين چشمه خودداري مي كنند و مي گويند اين كار باعث سوراخ شدن پوشاك آنها مي شود .

چشمه خلخال 
 چشمه آب گرم خلخال در 22 كيلومتري شمال غربي هروآباد به فاصله 96 كيلومتري ميانه از زمين خارج مي شود . آب گرم خلخال از دسته آب هاي بي كربناته سديك گرم و گاز دار است كه در درمان بيماري هاي مفصلي ، رماتيسم مؤثر است .

چشمه قينرجه
اين چشمه در جنوب غربي مشكين شهر و به فاصله تقريبي 22 كيلومتري آن واقع شده است. آب اين چشمه از دسته آب هاي كلره سديك گازدار خيلي گرم است و براي درمان لنفاتيسم ، راشيتيسم، بيماري هاي زنانه و برخي از رماتيسم هاي مزمن استفاده مي شود و همچنين به سبب دارا بودن گاز، در زمينه بيماري هاي تنفسي كاربرد دارد .

چشمه ايلاوند ، گاوميش گلي ( پر آب ترين چشمه آب گرم سرعين است(
چشمه در حياط قهوه خانه همت واقع شده و مقدار آب آن خيلي كم است ، قهوه خانه همت ، قهوه خانه ممتاز و ايلاوند از ديگر چشمه هاي آبگرم استان اردبيل به شمار مي رود .

چشمه هاي بيله دره 
 چشمه هاي آب معدني سرد بيله دره در سه كيلومتري شمال سرعين در دره اي واقع شده كه از نقاط مختلف زمين خارج مي شود . آب اين چشمه شبيه به آب چشمه كاشا- اويان فرانسه است كه خواص درماني آن بر روي قسمت هاي مختلف بدن به قرار درمان بيماري هاي كليه ، دستگاه تغذيه اي و كبد ، بافت ها ، مجاري ادرار و ... است .
چشمه ويلا دره گازدار (ويلادرق)
اين چشمه در روستاي ويلادرق و در ارتفاع 1800 متري از سطح دريا واقع شده است . دبي آن 18 ليتر در ثانيه و بصورت دائمي و سرريز در جريان است . دماي آن 18 درجه سانتيگراد و مزه اي كمي ترش و ظاهري شفاف و بي بو مي باشد . كاتيون و آنيونهاي موجود در آن بي كربنات و كلسيم است . هدايت الكتريكي آن براي 25 درجه حرارت 600 است . PH آن 2/5 و تركيب آن بيكربنات كلسيم است . از آب اين چشمه براي مداواي سنگ كليه و تقويت اعصاب و درمان عوارض دستگاه گوارش استفاده مي شود .

آب پهن
از كف حوضي به اندازه 5/5× 20/5 متر خارج مي شود و درجه حرارتش 5/37 درجه است.

آب يل سويي 
 اين آب از آب حوضي به طول 7/4 و عرض 5/3 متر بيرون مي آيد و از مجرايي در ضلع غربي حوض به خارج جريان مي يابد . حرارت آب در حوض 41 درجه است .
آب معدني ارجستان
روستاي ارجستان در 21 كيلومتري غرب اردبيل واقع است . در مركز روستا و نيز در حومه آن چند چشمه آب معدني سرد و گاز دار وجود دارد . از اين آب معدني به دو صورت آبمعدني بسته بندي شده در قالب بطريهاي يك و نيم ليتري توسط كارخانه آب معدني مس كو و همچنين بصرت چشمه اي دائمي كه روي مظهر آب حوضچه اي سيماني سرپوشيده ساخته شده كه آب ان بعد از پرشدن حوضچه بوسيله لوله اي در قسمت شرقي به بيرون سرازير شده و مورد استفاده اهالي و گردشگران قرار مي گيرد. آب معدني داراي آب سرد بي بو با مزه گس گازدار بوده، كه بصورت نوشيدني طبيعي و مفيد از آن استفاده مي كنند . دماي آب در حدود 10 الي 15 درجه سانتي گراد و آنيونهاي آن كلرور، بيكربنات ،... و كاتيونهاي مهم آن كلسيم ، منيزيم و پتاسيم مي باشد . داراي گاز كربنيك بوده و داراي منشاء آب معدني نيمه عميق مي باشد .
 

 

1

تپه "اردبيل"

تپه خرمن 
 اين تپه در روستاي شيخ لر از توابع شهرستان گرمي مغان واقع شده است . از اين تپه بر اثر گمانه زني آزمايشي توسط هيئت حفاري استان ، پيش از پيروزي انقلاب اسلامي ، آثاري به دست آمده كه به دوره پارت ها منسوب است . در گمانه زني هايي كه انجام شد ، گورهايي از نوع خمره اي و سنگي كشف شده است .

تپه قره شيروان 
 اين تپه در روستاي كورييم اردبيل واقع شده است . گورهايي در آن كشف شده كه متعلق به سده هاي هشت و نه پيش از ميلاد است .

تپه ساري قيه 

در روستاي ساري قيه واقع در جنوب غرب نير كه در كنار سرشاخه اصلي رودخانه بالخلو قرار دارد، تپه اي باستاني وجود دارد كه آثار بدست آمده از اين تپه نشان مي دهد كه تپه ساري قيه از هزاره اول پيش از ميلاد تا قرون اوليه اسلامي سكون بوده است.

تپه سايين
روستاي سائين در 30 كيلومتري جنوب اردبيل و 27 كيلومتري جنوب شرق شهرستان نير واقع شده است. آثار بدست آمده در تپه اين روستا متعلق به هزاره اول قبل از ميلاد است و به نظر مي رسد كه از دژهاي قديمي منطقه بوده باشد .


تپه سرعين
 در شمال غرب شهر سرعين و بر سر راه روستاي آلوارس تپه باستاني وجود دارد كه احتمالاً هسته اوليه آبادي سرعين بوده است و يا اينكه دژ و پناهگاه سرعين در مواقع يورش مهاجمين به شمار مي رفته است . زمينهاي اطراف اين تپه بتدريج مرود دخل و تصرف قرار گرفته و اكنون جز خرابه چيزي از آن برجاي نمانده است .

تپه شاه 
 در 20 كيلومتري شمال غرب گرمي واقع شده و آثار تپه و دژي از گذشته در خود دارد .
تپه نادر
 در جنوب غرب شهرك اصلاندوز و در محل بهم پيوستن رودخانه دره رود به ارسقرار دارد . اين تپه حدود 30 متر ارتفاع دارد و محيط آن حدود 1500 متر است . برخي معتقدند كه تپه نادر به دليل اهميت و موقعيت استراتژيكي و نظامي آن از قديمي ترين قلاع منطقه بشمار مي رفته و قدمت آن تا هزاره سوم و چهارم قبل از ميلاد تخمين مي زنند .

تپه نادري
اين تپه در كنار رودخانه بالخلو و نزديك پل و دروازه قديمي اردبيل به سراب قرار دارد . به نظر مي رسد كه اين تپه دژ نگهباني ورودي شهر از سمت غرب بوده باشد .

تپه باستاني سرقين 
 اين تپه در روستاي سرقين كه در 20 كيلومتري غرب اردبيل واقع شده قرار دارد. سرقين كه از روستاهاي قديمي و باستاني اردبيل است . اين روستا با يك جاده فرعي به طول شش كيلومتر به جاده اردبيل – سراب وصل مي شود . علاوه بر تپه مزبور گورستان قديمي آن به شكل دايره اي با سنگ چيني هاي بزرگ بر جاي مانده ارزش تاريخي و باستاني اين روستا را نشان مي دهد .

تپه قنبر(سلاخ تپه)
اين تپه در شمال قريه "انار" مشگين شهر و در يك كيلومتري جاده مشگين شهر- اردبيل واقع شده است و به هزاره اول پيش از ميلاد مربوط مي شود. اين تپه به ثبت تاريخي رسيده و شماره ثبتي آن 635 است .
                                                                                                                                                       
ساير تپه ها 
 از ديگر تپه هاي تاريخي استان اردبيل مي توان نارنج تپه در نزديكي ساميان از دهستان كلخوران اردبيل ، نادر تپه سي در كنار رودخانه باليقلي و پل قديمي دروازه اردبيل كنار جاده اردبيل- تبريز ، تپه سرقين در روستاي سرقين اردبيل(20 كيلومتري غرب اردبيل) ، تپه آق امام در روستاي آتشگاه اردبيل(8 كيلومتري غرب اردبيل) ، گوور تپه سي در روستاي شهره ور اردبيل ، اولو تپه سي در روستاي جبه دار كلخوران اردبيل ، كركق تپه در روستاي كركق از توابع كلخوران اردبيل ، تپه سايين در روستاي سايين اردبيل و مربوط به هزاره اول پيش از ميلاد ، تپه شمس آباد در روستاي شمس آباد كوراييم اردبيل ، منسوب به دوره ساساني و اوايل اسلام تا سده سوم هجري قمري ، بوينو يوغون تپه در روستاي ساري قيه از توابع نير و مربوط به هزاره اول پيش از ميلاد و سده هاي اوليه اسلامي ، تپه كنازق در روستاي كنازق از توابع نمين، مربوط به هزاره اول پيش از ميلاد ، تپه سلوط در روستاي سربند از توابع نمين و مربوط به دوره اشكاني و اوايل اسلام ، سربند تپه در روستاي سربند از توابع نمين و مربوط به دوره اشكاني و اوايل اسلام ، آريا تپه در روستاي آريا تپه از توابع نمين و مربوط به هزاره اول پيش از ميلاد ، قره تپه در روستاي قره تپه از توابع نمين ، تپه حاجي نصير در پنج كيلومتري نمين و مربوط به هزاره اول پيش از ميلاد ، بولان تپه نزديك تپه حاج نصير ، منسوب به هزاره اول پيش از ميلاد ، يئدي ديو قيزي در پنج كيلومتري نمين ، تپه باستاني قوشا تپه در پنج كيلومتري نمين ، گور قلعه سي در غين منسوب به هزاره اول پيش از ميلاد و ... نام برد 

1

بهشتي به نام اردبيل

بهشتي به نام اردبيل

استان اردبيل يكي از استانهاي ايران است كه در شمال  غربي اين  كشور واقع شده است. مساحت اين استان ۱۷۹۵۳ كيلومتر مربع (حدوداً ۱٫۰۹ درصد از مساحت كل كشور) و جمعيت آن بر اساس سرشماري سال ۱۳۸۵برابر يك ميليون و ۲۲۸ هزار نفر مي‌باشد. مركز اين استان شهر اردبيل است و بر طبق آخرين تقسيمات كشوري، شامل ۹ شهرستان ، ۲۵ بخش، ۲۱ شهر و ۶۶ دهستان مي‌شود اين استان در سال ۱۳۷۲ از استان آذربايجان غربي جدا و به استاني مستقل تبديل شد.استان اردبيل يكي از مناطق گردشگري در ايران است. يكي از ويژگي‌هاي اين استان آب و هواي مطبوع و خنك اين منطقه در فصول بهار و تابستان مي‌باشد .

 مردم

اكثر ساكنان استان اردبيل را، آذري‌ها تشكيل مي‌دهند كه به‌زبان تركي آذربايجاني تكلم مي‌كنند. البته در پاره‌اي از نواحي شهرستان نمين در شرق استان، زبان‌هاي تاتي و تالشي نيز در بين مردم تلكم مي‌شوند.

دشگري در ايران است. يكي از ويژگي‌هاي اين استان آب و هواي مطبوع و خنك اين منطقه در فصول بهار و تابستان مي‌باشد .

 جغرافيا

استان اردبيل يكي از استان‌هاي شمال غربي ايران محسوب مي‌شود. اين استان از شمال به جمهوري آذربايجان، از سمت غرب به استان آذربايجان شرقي، از سمت شرق به استان گيلان كوههاي تالش و از سمت جنوب به استان زنجان محدود شده‌است .

تقسيمات كشوري

استان اردبيل، طبق آخرين تقسيمات كشوري، از ۹ شهرستان، ۲۵ بخش، ۲۱ شهر و ۶۶ دهستان، تشكيل يافته‌است.

 چشمه‌هاي آب معدني

يكي از مهم‌ترين جاذبه‌هاي گردشگري استان اردبيل، چشمه‌هاي آبگرم اين استان واقع در شهر سرعين در ۳۰ كيلومتري شهر اردبيل است. در اين شهر، ۸ چشمه آبگرم معدني وجود دارد. علاوه بر اين، ۱۴ چشمه‌ آب معدني ديگر در شهرهاي ديگر استان از جمله نير، خلخال و مشگين‌شهر وجود دارد.

 سبلان

كوهستان سبلان در جنوب شرقي مشكين شهر و در فاصله ۲۵ كيلومتري آن واقع شده است. اين كوهستان داراي پوشش گياهي متنوعي است و بيش از ۳۰۰۰ گونه گياهي در آن شناسايي شده است. اين كوه، يكي از آتشفشان‌هاي خاموش كشور محسوب مي‌شود و ارتفاع بلندترين قله اين كوه كه سلطان ساوالان نام دارد، ۴۸۰۰ متر از سطح دريا مي‌باشد.

  آرامگاه شيخ صفي الدين اردبيلي

بقعه شيخ صفي‌الدين اردبيلي يكي از ده اثر باستاني مهم كشور به‌شمار مي‌رود. اين بنا در سال ۷۶۵ هجري بنا شده‌است و در طول زمان مورد احترام پادشاهان صفوي بوده‌است. بناي كنوني اين بقعه شامل مجموعه‌اي از گورهاي شاهان و شاهزادگان صفوي و چند ساختمان ديگر (ازجمله مسجد، چيني‌خانه، حرم‌خانه و ...) مي‌شود. در سال ۱۳۸۶ تلاش‌هايي براي ثبت اين اثر در فهرست آثار جهاني يونسكو آغاز شده‌است .

 شورابيل

درياچه شورابيل در ۲ كيلومتري جنوب شهر اردبيل واقع شده است و مساحت آن ۱۲۰ هكتار است. آب اين درياچه شور و براي مصارف كشاورزي غيرقابل استفاده است. اما در حال حاضر نوعي ماهي در آن پرورش داده مي‌شود.شورابيل در زبان تالشي يعني درياچه شور

 كوهستان

كوه و رشته‌كوه سبلان، شناخته شده‌ترين منطقه كوهستاني استان اردبيل محسوب مي‌شوند. ساير ارتفاعات واقع در اين استان عبارت‌اند از:

*ارتفاعات تالش

*صلوات داغ

*خروسلو

  • رودخانه ها

قسمتي از مسير عبور رودخانه مرزي ارس و رودخانه قزل‌اوزن از استان اردبيل عبور مي‌كند. ساير رودخانه‌هاي اين استان عبارت‌اند از:

قره‌سو*

ره‌رود *

*خياوچاي

*نمين‌چاي

  • درياچه ها

درياچه‌هايي كه در استان اردبيل واقع شده‌اند عبارت‌اند از:

*درياچه شورابيل

* ‌درياچه نئور

*درياچه شورگل

* درياچه نوشهر

 

درياچه آلوچه

 *درياچه كمي‌آباد

* درياچه ملااحمد

* مرداب قره‌‌سو

 

  • جنگلها

جنگل‌هاي اطراف جاده آستارا به اردبيل موسوم به گردنه حيران مجموعه جنگل‌هاي 'فندق‌لو پيكره سنگي بابا داوود عنبران از جمله جنگل‌هاي واقع در استان اردبيل هستند .

 

 صنايع دستي

گليم عنبران، جاجيم، شال، مسندعنبران، سفال، صنايع چوب مانند معرق، منبت و خراطي، مصنوعات چرمي و قالي بافي (قاليچه قوباي اردبيل بسيار معروف است) قلاب بافي، مفرش، خورجين، ورني (ورني و زيرانداز حاوي رنگ‌ها و طرحهايي برگرفته از طبيعت زيباي آذربايجان، بيشتر توسط عشاير شاهسون دشت مغان بافته مي‌شود).

 غذاي محلي

آش شير، آش دوغ، پيچاق قيمه، كوفته، لَوَنگي، خشيل، هرا، قويماق، ترشي قرمه، ساج ايچي سبزي قرمه، آب پياز، آش اوماج، آَش يارما، بزباش، خورشت قاتق، تاس‌كباب، چيغيرتما، حلوا زرد، تر حلوا، حلواي زنجبيل، قيساوا و قيقاناق.

 سوغات

سرشير، كره، حلواي سياه، آبنبات، شيرينيهاي محلي و تخمه آفتابگردان، عسل خالص سبلان، عصاره شهدآميز گلهاي رنگارنگ و عطرآگين طبيعت سرسبز سبلان مشهورترين سوغات منطقه مي‌باشد. حلواي سياه استان به صورت معجوني از جوانه گندم و كره طبيعي نشاط بخش و مقوي است

  سرعين

سرعين شهري كوچك در ۲۵ كيلومتري جنوب اردبيل است. اين شهر به علت چشمه‌هاي آبگرم فراوان شهرت دارد و يكي از مناطق گردشگري در استان اردبيل است . شهر سرعين در ۰۴/۴۸ درجه طول شرقي و ۰۹/۳۸ درجه عرض شمالي با مساحتي بيش از ۱۲۸۰۰۰۰ متر مربع در ۲۸ كيلومتري غرب شهر اردبيل قرار دارد. ارتفاع متوسط شهر از سطح دريا ۱۶۵۰ متر مي‌باشد . سرعين داراي دهها چشمه آب گرم معدني

مي‌باشد كه از كوه سبلان سرچشمه مي‌گيرند. برخي از اين آبگرمها عبارتند از

  •  گاوميش گلي
  • بش باجيلار
  • مجتمع آب درماني سبلان
  • آبگرم ژنرال
  • آبگرم پهنلو
  • قهوه سويي
  • ساري سو
  • آبدرماني شفا
  • قره سو
  • ايرانيان(به زودي)
  • چشمه ابگرم دالار

 آبگرم گاوميش گلي سرعين

پر آب ترين چشمه معدني شهر سرعين از لحاظ ـبدهي و وسعت اسنخر آن مي باشد كه بر روي دره واقع شده است. اين آبمعدني داراي استخري روباز به مساحت ۴۰۰ متر با عمق ۱۳۰ سانتي متر مي باشد. اين آبگرم داراي ۱۷ دوش آبگرم و سرد ، حوضچه كلر در مبادي ورودي به محوطه اصلي و همچنين مقابل سرويس بهداشتي مي باشد. از امكانات ديگر آن بوفه لوازم بهداشتي و آرايشي و خوراكي و سرويس بهداشتي مي باشد. مقدار متوسط آبدهي آن ۸۵ ليتر در ثانيه مي باشد. دماي آب ۴۶ درجه سانتي گراد و آب آن ترش مزه بيرنگ و كمي بودار است. آنيونهاي آن كربنات ، بيكربنات ، كلروره ، سولفات و كاتيونهاي آن كلسيم ، منيزيم ، سديم و پتايسم مي باشد . هدايت الكتريكي براي ۲۵ درجه حرارت ۱۳۰۰ و PH آن ۵۸/۶ ، باقيمانده مواد خشك شده از تبخير آب آن ۶۸۷ ميليگرم در ليتر بوده و آب آن در رديف آبهاي كلروره ، بيكرنات سديك و كلسيك گرم مي باشد. در خصوص نامگذاري آن در طي به گاوميش گلي بر اساس منابع و روايات سالخوردگان در طي ساليان قبل ، پيش از آنكه استفاده بهينه از آن بدين شكل صورت گيرد، گاوميش هاي اهالي سرعين در داخل استخر آن بعد از اينكه مقداري از حرارت آب كاسته شده و معتدل مي شده است، مي خوابيدند و بدين سبب اهالي سرعين و تبع آن ديگران از آن بنام آبگرم گاوميش گلي نام برده اند.

در ساليان گذشته آب مازاد چشمه هاي معدني به خصوص گاوميش گلي از سمت جنوب شرقي وارد نهري مي شد و به فاصله يكصد و پنجاه متري آسيابي را مي گردانيدند. اين آسياب در آن ايام از گرانبهاترين

آسيابهاي آذربايجان به حساب مي آمده زيرا بر خلاف آسيابهاي ديگر آب آن در زمستان يخ مني زده است ئ در تمام ۱۲ ماه سال كار مي كرده است.

  • آستارا

آستارا شهري كوچك در ساحل غربي درياي خزر و در شمالي‌ترين نقطهٔ استان گيلان و آخرين نقطهٔ مرزي ايران و جمهوري آذربايجان است . آستارا از شرق به درياي خزر، از شمال به آستاراي جمهوري آذربايجان، از غرب به استان اردبيل و از جنوب به منطقهٔ تالش‌نشين گرگان محدود شده‌است . رود آستارا كه از كنار راه شوسه آستارا-اردبيل ميگذرد، آستاراي ايران را از آستاراي جمهوري آذربايجان جدا مي‌سازد . در گذشته زبان تالشي در اين شهر رايج بوده‌است؛ ولي هم‌اكنون زبان عموم مردم آستارا تركي آذربايجاني مي‌باشد و با داشتن بيش از 8/98 درصد باسواد نخستين شهر باسواد ايران مي‌باشد.

1
X