به وبلاگ ايران نگين درخشان كشورهاي قاره آسيا خوش آمديد

مشخصات استان سمنان

 

استان سمنان با 95815 كيلومتر مربع وسعت، يكي از استان هاي وسيع ايران به شمار مي آيد. اين استان از شمال به استان هاي مازندران و گلستان، از جنوب به استان اصفهان، از مغرب به استان هاي تهران و قم و از مشرق به استان هاي خراسان شمالي و رضوي محدود شده است. اين استان به خاطر موقعيت جغرافيايي، داراي اقليم بياباني و نيمه بياباني و خشك است و به دليل محدوديت‌هاي آب و خاك، از موقعيت كشاورزي مطلوبي برخوردار نيست.

مركز استان : سمنان


سوغات و صنايع دستي استان سمنان

انواع‌ صنايع‌ دستي‌ و سوغاتي‌هاي‌ استان‌ سمنان‌ عبارتند از: قالي‌، گليم‌، كارهاي‌دستي‌، انواع‌ قلمكار، انواع‌ سفال‌، سراميك‌ و انواع‌ دستبافته‌ها كه‌ در فروشگاه‌هاي‌ صنايع‌ دستي‌ و بازار عرضه‌مي‌شود.

1

« شهر سمنان،


 مركز شهرستان سمنان و استان سمنان، با پهنه اي حدود 60 كيلومتر مربع، در شمال باختري استان سمنان، در مسير راه آسفالته ي تهران- مشهد، در 35 درجه و 34 دقيقه و 30 ثانيه پهناي شمالي و 53 درجه و 23 دقيقه و 45 ثانيه درازاي خاوري نسبت به نيمروز گرينويچ قرار دارد» (1)


نام شناسي

«استان سمنان پيش از تقسيمات كشوري جديد، ايالت قومس ناميده ميشد، بارتولد بر اين باور بود كه ايالت قومس همان سرزميني است كه ايزيدور خاراكسي به نام "قوميسنه" از آن ياد كرده است.»(2)

درباره نام قومس، ديدگاه هايي بيان شده است كه دذ زير به برخي از آن ها اشاره ميشود.

1)قومس نخست "كومه شه" بوده كه به چم پناهگاهي است كه از چوب و ني مي سازند و كشاورزان براي نگاهباني از كشت خود، و شكارچيان براي كمين كردن شكار در آن مي نشينند. از آن جا كه اين منطقه، چشمه ها و زمينهاي سرسبز، پهناور و پر از شكار داشته است، به دستور شاهان گذشته كه به شكار علاقه داشته اند در نقاط گوناگون آن، پناهگاه هايي ساخته شده كه هر يك را كومه شه ميگفته اند كه به شوند كاربرد زياد به "كومش" دگرگون  شده و "قومس" عربي شده آن است.

2)قومس نخست "كوه مس" بوده، چون در آن كوه هاي مس زياد است، از اين رو اين شهر را كوه مس خوانده اند كه نخست به " كومس"  و سپس به قومس دگرگون شده است.

3)«چون اين سرزمين، رودخانه هاي دائمي نداشته است و مردم مبادرت به ايجاد كاريز كرده اند، به همين جهت اين ايالت كومش، يعني چاه كن و مردم آن كومشي خوانده شده اند.»(3)

4)«بعضي نيز ميگويند اين شهر سمنون ناميده ميشده و بر اين باورند كه اين ناحيه به نام درويش تارك دنيايي به نام سمنون بنا شده و سمنون به مرور زمان، سمنان شده است.»(4)

5)«ميگويند نام پيشين سمنان در گويش محلي، " سه مه نان" بوده است. منظور ساكنان اين شهر اين بوده كه فرآورده هاي كشاورزي اين ناحيه، نان و آذوقه ي بيش از سه ماه مردم را تامين نمي كرده است.»(5)

6)«گروهي بر اين باورند كه مردم اين شهر پيش از برآمدن آيين زرتشت، سمني مذهب بوده اند و چون مردم پيرو اين آيين به مال دنيا علاقه نداشته بودند و در زبان سمناني مردم اين ديار رارا سمني ناميده اند، به همين دليل سمنان به ديار وارستگان تشبيه شده است.»(6)


رودها

رود گل رودبار از سه كيلومتري باختر مهديشهر سرچشمه گرفته و شاخابه رودهاي ده صوفيان و شهميرزاد و كاريزهاي روستاي درجزين به اين رود مي پيوندند. رود گل رود در شمال سمنان در جايي به نام "آب پخش كن" به 5 شاخه بخش ميشود.


آب و هوا

گرم و خشك و بيشترين ديجه گرما در تابستانها تا 42 درجه بالاي صفر و كمترين درجه در زمستانها تا 6 درجه زير صفر، ميزان بارندگي سالانه به صور متوسط 130 ميلي متر است.


جمعيت

جمعيت شهر سمنان بر اساس نتايج سرشماري سال ۱۳۸۵ خورشيدي، بالغ بر ۱۲۶٬۷۸۰ نفر بوده‌است.(جمعيت شهرستان: ۱۹۱,۶۱۸ نفر)(7)


زبان

به زبان فارسي همراه با گويش سمناني سخن گفته ميشود.گويش سمناني برگرفته از زبان باستاني است كه از زبانهاي ايراني شاخه شمال باختري است.


راهها

1)راه اصلي تهران- مشهد از ميان شهر سمنان مي گذرد و تا گرمسار 118 و تا تهران 234 كيلومتر و تا دامغان 110 كيلومتر و تا شاهرود 176 كيلومتر و تا مشهد 658 كيلومتر فاصله دارد.
2)راه فرعي سمنان- مهديشهر به درازاي 18 كيلومتر
3)راه فرعي سمنان-فيروزكوه كه 70 كيلومتر درازا دارد همچنين در مسير راه آهن تهران- مشهد قرار دارد.


آثار:

1)قلعه هاي سارو



در 10 كيلومتري شمال خاوري سمنان در نقطه اي كوهستاني به نام سارو، آثار دو قلعه بسيار استوار وجود دارد كه شيوه ساختمان و گزينش محل ساخت آنها شايان توجه است. اين قلعه ها در دو سوي كلاته يا مزرعه سارو كه چشمه ساري زيبا است جاي گرفته اند.

2)برج چهل دختران

ميان محله هاي "كوشمغان"و  "زاوغان" سمنان، برج كهنه و نيمه ويراني وجود دارد كه برج چهل دختران ناميده ميشود. درباره چرايي اين نام، اين داستان در ميان مردم وجود دارد كه چهل دختر، دست از زندگي مادي شستند و اينجا را با خشت و گل ساختند. در مورد كاربري اين برج، به نظر ميرسد كه ميبايد راي به آتشكده بودن آن داد چراكه اين برج در ميان دو محله كوشمغان به چم كاخ مغان و زاوغان به چم زاويه مغان، جاي گرفته است.
اين بنا به صورت برج هشت ضلعي كه هر ضلع آن در خارج 5/4 و در داخل 80/2 متر است، ارتفاع برج در برخي بخشها 10 متر و در بخش‌هاي نسبتاً سالم ديگر به 12 متر مي‌رسد. ضخامت ديوار تقريباً 50 تا 60 سانتي‌متر است.

3)كاروانسراي شاه عباسي سمنان

در خيابان استاد مطهري، كنار سپاه پاسداران انقلاب اسلامي سمنان، كاروانسرايي از دوره صفويه نامور به رباط شاه عباسي موجود است كه به ريخت چهار پلاني ساخته شده است حياط كاروانسرا چهارگوش است و طول 32.30 متر و عرض 26.5 متر است.
دو ضلع شمالي و جنوبي رباط داراي دو ايوان هم اندازه و مانند با قوس جناغي است و در دو سوي هر ايوان، شش ايوان كوچك با قوس هاي جناغي وجود دارد كه به اندازه نيم متر از سطح حياط بلندتر است.


4)كاروانسراي شاه عباسي لاسگرد

در 36 كيلومتري سمنان و در روستاي لاسگرد، كاروانسراي آجري بسيار بزرگي از بناهاي زمان شاه عباس يكم صفوي جاي دارد. اين كاروانسرا كه در سمت جاده سمنان به تهران واقع شده، دو ايواني است و حياطي بزرگ دارد.
طول حياط از شمال به جنوب 36 متر و عرض آن از خاور به باختر 31.5 متر است كه پيرامون آن را 24 حجره در بر گرفته است كه حجره ها با كمي اختلاف، قرينه يكديگرند. دو ايوان بزرگ در باختر و خاور رباط ساخته شده است كه با درگاه كوتاه و چند پله به دالان هاي چهار گانه  پشت مربوط مي شود . سقف اين ايوان تاق ضربي بزرگي است و تزئينات مربع شكل تودرتو دارد.

 5)كاروانسراي شاه سليماني آهوان



اين كاروانسرا كه در روستاي آهوان، در 42  كيلومتري شرق سمنان جاي گرفته‌است، در سالِ  1097 هجري قمري در زمانِ  شاه سليمان صفوي، براي استراحت زائران امام هشتم كه از اين مسير به مشهد مي رفته اند، ساخته شد. اما به نادرست، كاروانسراي شاه عباسي نام گرفت.


6)قلعه هاي پاچنار

در جنوب باختري ميدان ابوذر و در محله اسفنجان سمنان آثار دو قلعه كهن به چشم ميخورد كه به قلعه هاي پاچنار نامور هستند.
اين قلعه ها به صورت دژهاي دوران باستان ساخته شده بودند و از زمره قلعه‌هاي بسيار مهم نظامي و دفاعي شهرستان به شمار مي‌رفتند. برخي‌ها، پيشينه ساخت اين قلعه‌ها را به دوران طاهريان نسبت مي‌دهند.


7)مسجد جامع

مسجد جامع سمنان بنايي بسيار كهن و باارزش در سمنان است. در درازاي زمان، دگرگوني هاي زيادي در اين مسجد بوجود آمده است، اما هم اكنون در آن آثار دوران سلجوقي و تيموري ديده مي‌شود. بر اين باورند كه اين مسجد در سده نخست هجري و بر روي آتشكده اي ساخته شده است.
مناره مسجد جامع سمنان يكي از منار‌ه هاي تاريخي ايران متعلق به دوره سلجوقيان به شمار مي‌رود كه در گوشه شمال خاوري مسجد جامع جاي دارد. ارتفاع اين منار از سطح زمين ۳۱/۲۰ متر مي‌باشد و از روي بام به ارتفاع ۲ متر كتيبه‌اي با طرح و نقش بسيار زيبا از آجر و با خط كوفي تزئين شده‌است.


1

تبرستان تپورستان،

تبرستان تپورستان، يا تپوران به بخشي از سرزمين‌هاي ميان كوه‌هاي البرز و درياي خزر اطلاق مي‌شده‌است و از لحاظ جغرافيايي شامل استان‌ مازندران و بخش‌هايي از استان گلستان و شرق و شمال استان تهران و شمال استان سمنان مي‌شده‌است. از قرن دهم نام مازندران بر اين سرزمين گذاشته شد. تا پيش از آن مازندران سرزميني نيمه‌اساطيري محسوب مي‌شد كه در شاهنامه و ديگر حماسه‌ها و اساطير ايران نامش رفته بود. اما طبرستان هميشه خطه‌اي تاريخي محسوب مي‌شده‌است.[۱] موقعيت جغرافيايي اين سرزمين كه ميان كوه و دريا واقع شده بود و دشواري دسترسي، آن را تبديل به آخرين سنگرهاي مقاومت ايرانيان در مقابل مهاجمان خارجي بدل ساخته بود. براي مثال تا بيش از يك سده پس از تازش تازيان بازماندگان ساسانيان در طبرستان با عنوان اسپهبدان طبرستان فرمان مي‌راندند. منسوب به طبرستان را طبري مي‌خوانند.

مازندران شاهنامه

مراد از مازندران در شاه نامه، مازندران فعلي واقع در شمال تهران نيست و اين اخير را بدان عهد « بيشهٔ نارون » و نيز « بيشهٔ تميشه » و هم چنين « طبرستان » مي ناميدند و بيشهٔ نارون و تميشه، مكرر و طبرستان يك بار به صورت نسبت « طبري » در شاه نامه افتاده است[۲]. در شاه نامه، مازندران بر دو محل ناظر است : يكي در مغرب در عربستان و حدود يمن و مصر و شام و ديگري در مشرق در لاهور و مولتان و كشمير و حدود بدخشان و فلات پامير . در اين باره به شرح سخن، مي رود [۳].

تاريخ

نوشتار اصلي: تاريخ طبرستان

طبرستان از زمان ساسانيان تا دوره‌ي شاه عباس يكم صفوي سرزمين مستقل به نام آمارد يا آمول بوده كه همين شهر آمل و حداقل خودمختار بوده و از اين جهت تاريخي جدا از ديگر سرزمين‌هاي ايران دارد. از نكات جالب توجه در تاريخ طبرستان قيام‌هاي پياپي عليه ستم‌گران و بيگانگان و سلسله‌هايي با عمر 1000ساله مي‌باشد كه چشم هر خواننده‌اي را خيره مي‌كند. بزرگترين(از لحاظ مدت حكومت) سلسله جهان سلسله‌اي به نام پادوسبانيان بوده كه در غرب طبرستان حكومت مي‌كرده.[۴]

 

1

سمنان:

 مسجد جامع، ييلاق شهميرزاد، مسجد تاريخانه، رختشويخانه دامغان،‌ منطقه خوش ييلاق، جاده سمنان به شهميرزاد، جاده شاهرود به آزادشهر، آرامگاه بايزيد بسطامي و شيخ ابوالحسين خرقاني.
هرچند سمنان جاذبه‌هايي مانند ‌مسجد جامع، ‌ييلاق شهميرزاد،‌مسجد تاريخانه،‌ رختشويخانه دامغان و منطقه حفاظت شده خوشش ييلاق را دارد، اما جذابيت‌هايي كه قادرند سمنان را به يك قطب ممتاز طبيعت گردي تبديل كنند، جاده‌هايي هستند كه از نقاط مختلف اين استان به سمت چشم‌اندازهاي طبيعي‌اش مي‌روند، مثل جاده سمنان به شهميرزاد و فولاد محله كه از حاشيه دشت كوير رد مي‌شود و شما را به ييلاقي سرسبز در دل كوهستان مي‌رساند يا جاده شاهرود به آزادشهر كه از بسطام و خرقان و حاشيه كوه ابرعبور مي‌كند. در بسطام بايد به زيارت مقبره بايزيد بسطامي برويد و پس از طي اندك فاصله‌اي از اين شهر، به خرقان و آرامگاه شيخ ابوالحسن خرقاني مي‌رسيد. در انتهاي جاده شاهرود به آزادشهر، وارد استان گلستان مي‌شويد.

1

رود بارك

رودبارك در شمال شرقي استان سمنان و حاشيه مازندران قراردارد بگونه اي كه شروع منطقه جنگلي از سمت استان سمنان قسمت عمده از آن از رودبارك شروع ميشود و منطقه كوهستاني است و در بهــار هواي خنك همراه با بارندگي و در تابستان نيز هوا خنك و در پائيز سرما و نيز در زمستان برف ميبـارد و حتي ارتفاع برف به حدود 5/1 متر ميرسد در65 كيلومتر از سمنان داراي جاده آسفالته اصلي از سمنان به شهميرزاد
1- تا رسم رودبار و پس از آن داراي دو جاده خاكي است كه به رودبارك منتهي ميشوند فاصله بين جاده آسفالته مذكورتا نقطه شروع منطقه جنگلي رودبارك سفلي حدود 5 كيلومتر است شما در مراتع رودبارك انواع حيوانات حلال گوشت اعم از آهو - گوزن - قوچ - ميش - و حيوانات درنده همچون گراز - خوك - وخرس را در انواع مختلف - پلنگ - گرگ - شغال - وغيره را مشاهده خواهيد كرد.

1

جاذبه هاي تاريخي فرهنگي استان سمنان

 

 

خانهابراهيم خان:در روستاي ملاده، پنجاه و پنج كيلومتري شمال شرقيسمنان، در يك مكان بسيار خوش آب و هوا قرار دارد. اين خانه در يك باغ مصفا ساختهشده و ساختمان قراولخانه يا عمارت كلاه فرنگي در گوشه ديگري از اين باغ قرار گرفتهاست.
 

 خانهتدين سمنان:جزو خانه هاي با ارزش قاجار است كه به صورت دو بخشبيروني و اندروني ساخته شده است. بخش بيروني اين خانه داراي دو طاق بزرگ و زير زمينو بخش اندروني شامل قسمت هاي تابستاني داراي بادگير و زمستاني و همچنين تعدادي اتاقكوچك و بزرگ مي باشد. بناي فعلي خانه محمديه اكنون به عنوان محل اداره ميراث فرهنگياستان سمنان مورد استفاده قرار گرفته است.اين خانه در خيابان طالقاني واقع شدهاست.

 

تيمچه پهنه:يكي ازبناهاي زيبا در دوره قاجاريه مي باشد كه در جوار مسجد امام و تكيه پهنه سمنان بناگرديده است. اين تيمچه داراي سه طبقه بوده كه براي كاربري تجاري مورد استفاده ميباشد.

گرمابه پهنه:از بناهايقرن نهم هجري قمري است كه در سال 856 ه. ق به دستور خواجه غياث الدين محمد ابنخواجه تاج الدين بهرام سمناني از وزراي دوره تيموري بنا گرديده است.اين گرمابه دربخش مركزي شهر سمنان و در كنار  مجموعه مسجد جامع، مسجد امام، تيمچه پهنه و راستهبازار قرار گرفته است. اين بنا در سال 1367 و پس از انجام عمليات مرمت به صورت موزهتغيير كاربري داده و هم اكنون مورد بازديد مي باشد.

 

بازار شاهرود:يكي ازبازارهاي تاريخي و بزرگ استان مي باشد كه در مركز شهر شاهرود قرار دارد. قدمت اينبازار به دوره قاجاريه بازمي گردد. بازار شاهرود علاوه بر راسته اصلي داراي سه سوقو چهار سوق و چندين كاروانسرا و حمام و آب انبار و مدرسه مي باشد و از نظر اقتصادياز جايگاه ويژه اي در شهر برخوردار است.

 

تپه حصار:يكي ازمهمترين محوطه هاي دوران پيش از تاريخ در فلات ايران محسوب مي گردد. اين تپه تقريبادر سه كيلومتري جنوب شرقي شهرستان دامغان واقع شده است. اين تپه نخستين بار توسطپروفسور ارنست هرتسفلد و سپس به وسيله اريك اشميت مورد كاوش هاي باستان شناسي قرارگرفت. با توجه به نتايج حاصله از اين كاوش ها و اشياء مكشوفه، تپه حصار دامغانداراي سه دوره حصار I، حصار II و حصار III مي باشد كه در دامغان و در دو كيلومتريجنوب شرقي واقع شده است.

 

تپه سنگ چخماق:از دوبرجستگي كوچك تشكيل شده است كه حدود 150 متر از يكديگر فاصله دارند. پروفسور ايچيماسودا در بررسي هاي سال 1348، اين تپه را مورد شناسايي قرار داد و در طي دو فصل درسال هاي 50 و 1352 حفاري آن را سرپرستي كرد. بر اساس اطلاعات موجود در برجستگي غربيكه آثار  آن معرف دوره قديمي تر از آثار برجستگي شرقي هستند، پنج لايه و در برجستگيشرقي شش لايه استقراري شناسايي شد. به اعتقاد كاوشگر ژاپني اين تپه باستاني متعلقبه دوره نو سنگي و هزاره پنجم پيش از ميلاد است. خمره هاي تدفين كودكان، سفال هايمنقوش (هندسي)، اشيا سنگي و سفالي تيغه ، تيشه ، پيكرك انسان و حيوان از جمله آثاربه دست آمده از اين محوطه است.

 

موزه شاهرود:بناي فعليموزه شاهرود در حقيقت ساختمان قديم شهرداري (بلديه) شاهرود است. اين موزه در سال 1368 گشايش يافت. موزه شاهرود داراي دو بخش مردم شناسي و باستان شناسي در دو طبقهاست. در بخش باستان شناسي اين موزه، آثاري از تپه هاي تاريخي شاهرود، دامغان وسمنان از جمله تخت سنگ چخماق به نمايش درآمده است. همچنين در بخش مردم شناسي،اشيايي همچون پوشاك سنتي، زيورآلات، دست بافت ها، اسناد و قباله ها قرار دارد.

 

آب انبار گرمسار:اينآب انبار در مركز شهر گرمسار و در مجاورت مسجد جامع ، در جنوب ميدان امام و در جواربازارچه شهر قرار دارد. آب انبار مذكور داراي چهل پله و پاشير بزرگ و عريض بوده كهبا مخزن استوانه اي شكل و بادگيري بر فراز آن مربوط به دوره قاجاريه مي باشد.

 

آرامگاه شيخ ابوالحسنخرقاني:عارف نامي قرن 4 و 5 هجري قمري، در شمال شهرستان شاهرود ودر روستاي قلعه نوخرقان قرار دارد. محراب اين بنا كه متعلق به دوره ايلخاني است ازجمله مهمترين بخش هاي بناي فعلي اين آرامگاه محسوب مي شود. در سال هاي اخير بناياين آرامگاه توسط انجمن آثار ملي مورد مرمت و بازسازي قرار گرفت.

 

آرامگاه محمد ابراهيم حاكم -پيرعلمدار:بناي پير علمدار و يا  ايالت قومس مربوط به زمان سلطان محمدغزنوي است. اين عصر در سال 417 هجري قمري ساخته شده است. اين بنا داراي تزييناتفضاي داخلي با خط كوفي و به صورت نقش برجسته مي باشد. همچنين فضاي بيروني بناي پيرعلم دار داراي كتيبه و تزيينات آجركاري است.در دامغان، جنب مسجد جامع واقع شدهاست.

 

دروازه ارگ سمنان:بناياصلي ارگ شهر سمنان در زمان بهمن ميرزا بهاء الدوله فرزند فتحعلي شاه قاجار حاكمسمنان احداث گرديد. اين بنا كه در واقع ارگ دولتي و مقر حكومتي سمنان در دورانقاجاريه محسوب مي شد، شامل دو دروازه است كه دروازه جنوبي آن در اثر گسترش شهر ازميان رفته و بناي دروازه شمالي (دروازه فعلي) موجود مي باشد. ساخت اين بناي تاريخيدر سال 1302 هجري قمري به پايان رسيده است ارگ سمنان داراي تزيينات آجركاري وكاشيكاري بي نظيري است كه درميدان ارگ سمنان واقع شده است.

 

مسجدجامع سمنان:از شمار كهن ترين آثار به جا مانده از دوران پر شكوهاسلامي است كه نشانگر مدنيت و رشدو نبوغ هنري معماري اين خطه مي باشد. بناي اينمسجد تك ايواني است. طبق متون تاريخي زمان ساخت اين مسجد به قرن سوم هجري قمري برميگردد و درخيابان امام (ره) واقع شده است.  

 

مسجدامام سمنان:يكي از يادمان هاي عصر قاجار است. مسجد امام يا مسجدسلطاني نمونه كامل مسجد چهار ايواني و معرف معماري عصر قاجار است. اين مسجد در سال 1242 هجري قمري توسط حاج سيد حسن از علماي بزرگ شهر سمنان و در دوره فتحعلي شاهقاجار ساخته شده. در منابع آمده است كه هزينه ساخت مسجد امام از مصادره اموالذوالفقارخان، حاكم جبار وقت سمنان تامين شده است كه اين بنا درخيابان امام (ره) واقع شده است.

 

مسجدتاريخچه:مجموعه بناي خدايخانه يا تاريخانه در حدود سال 300 هجريقمري بنا گرديده است. اين مسجد نمونه بسيار زيبا و كاملي از مساجد قرون نخستيناسلامي به شمار مي رود. شيوه معماري اين مسجد ماخوذ از معماري دوره ساساني است. ساختمان مسجد تاريخانه، شامل يك صحن يا حياط مركزي است كه اطراف آن را رواق هايسرپوشيده احاطه كرده است. شبستان اين مسجد بر روي هجده ستون مدور استوار شده است. اين ستون ها داراي يك متر و نيم قطر هستند طبق كتيبه كوفي مسجد، مناره كنوني اينمسجد داراي 25 متر ارتفاع است، به همت بختيار بن محمد در قرن پنجم هجري قمري ساختهشده است. اين مسجد كه در طي قرون متمادي، بارها مورد مرمت و بازسازي قرار گرفته، پساز مسجد جامع فهرج، يكي از كهن ترين مساجد ايران محسوب مي شود. بناي مذكوردردامغان، خيابان ايستگاه واقع شده است.

 

برج كاشانه و مسجد جامعبسطام:يكي ديگر از زيبايي هاي معماري مجموعه تاريخي بسطام، بناييمعروف به برج كاشانه در ضلع جنوب شرقي مسجد جامع بسطام است. برج كاشانه با ارتفاع 20 متر از خارج داراي 30 ترك و از داخل ده ضلعي است. ساختمان اين برج آجري است و دراصل گنبدي مخروطي داشته كه زير آن با كاشي فيروزه اي تزيين شده است. در بخشي از آننيز كتيبه اي قرار دارد كه معماري آن را محمد بن حسين بن ابي طالب دامغاني و ايجادآن را حدود سال 700 هجري قمري ذكر كرده اند. مسجد جامع بسطام نيز كه در زمان حكومتغازان خان ( در فاصله سال هاي 700 تا 706 هجري قمري) بنا شده در ضلع شمالي اين برجقرار دارد. ميانسراي اين مسجد مستطيل شكل و داراي ابعاد 17 × 18،5 متر مي باشد

 

مسجدجامع دامغان:در مركز شهرو در بافت قديم شهر ضلع جنوبي و در منتهي اليه شرقي بازار قرار گرفته است. اين مسجدداراي ايوان رفيع مناره سلجوقي شبستان و زير زمين زيبا مي باشد. درب ورودي اصلي اينمسجد از سمت بازار و از محل قيصريه منشعب شده كه پس از عبور از دالان و عبور ازمقابل مدخل ورودي منار سلجوقي به حياط وارد شده و زيبايي اين مسجد با مشاهده منارسلجوقي كه بر حياط سايه دارد كامل مي گردد.بنا در دامغان، خيابان ايستگاه واقع شدهاست.  

 

مسجد بايزيدبسطامي:اين مسجد به شكل مستطيل و به ابعاد 6 × 10 و در دو رديفستون سه تايي با پوشش مسطح چوبي بنا شده است. زيباترين بخش اين مسجد، محراب گچ بريشده آن است كه با نقوش هندسي، اسليمي و گل هاي چهار پر تزيين شده است.بخش فوقانيمحراب را با كتيبه هايي به خط ثلث و نستعليق، در دوره ايلخاني و قاجار آراسته اند. نام سازنده اين بنا در كتيبه مسجد به اين صورت نوشته شده است : ( استاد محمد بنالحسين بن علي بن ابي طالب المهندس البنا الدامغاني ) ارتفاع محراب 3،9متر و عرض آن 3،3 متر مي باشد و داراي كتيبه هايي است كه در آن آياتي از سوره بقره و  توبه نوشتهشده است. ساخت مناره آجري مجموعه بسطام مربوط به تاريخ 514 هجري قمري است. اينمناره داراي تزيين آجري كاري در طرح هاي هندسي است. در قسمت جنوبي حياط مجموعه،بقعه امام زاده محمد قرار دارد كه با توجه به متون تاريخي اين بقعه را مدفن يكي ازنوادگان امام صادق (ع) مي دانند. ساختمان اين بنا گنبدي مخروطي و سه پوش دارد. اينبنا از داخل مربع شكل (4،5 × 4،5 متر) و داراي تزيينات زيباي گچبري است. در بسطام،ميدان امام (ره) قرار دارد

 

كاروانسراي سنگيآهوان:كاروانسراي سنگي آهوان از جمله مهمترين كاروانسراهاي استانسمنان است كه با سنگ و ملات ساروج، در منطقه سردسير و كوهستاني آهوان ساخته شدهاست. پلان اين كاروانسرا چهار ايواني است. زمان ساخت اين كاروانسرا ظاهرا مربوط بهدوره صفويه مي باشد و در  منطقه گردنه آهوان سمنان واقع شده است.

 

كاروانسراي دهنمك:يكياز كاروانسراهاي زيباي منطقه گرمسار، كاروانسراي دهنمك بوده كه به صورت چهار ايوانيساخته شده است.اين كاروانسرا در روستاي دهنمك و در 35 كيلومتري شرق گرمسار واقعاست، قسمت شاه نشين اين كاروانسرا، بر فراز درب جنوبي آن قرار گرفته است

 

كاروانسراي قصربهرام:كاروانسراي زيباي قصر بهرام در جنوب گرمسار و در دل كويرمركزي در منطقه سياه كوه ساخته شده است. نقشه اين كاروانسرا چهار ايواني بوده وداراي نماسازي سنگي مي باشد. از جمله مهمترين ويژگي هاي اين كاروانسرا، سيستمآبرساني پيشرفته آن است كه در 70 كيلومتري جنوب شرقي گرمسار واقع شده است.

 

كاروانسراي عينالرشيد:دردوكيلومتري جنوب غربي كاروانسراي قصر بهرام بوده و درمسير راه تاريخي سفيد آب سياه كوه قرار دارد. از نظر اندازه كوچك تر ازكاروانسراي قصر بهرام بوده و براي ساخت آن از مصالح سنگي براي پي و سكو سازياستفاده شده است. مصالح به كار رفته در ديوارها و سقف عمدتا آجري مي باشد كه با دقتفوق العاده اي در كنار هم چيده شده است. سقف اين كاروانسراي صفوي دچار آسيب جدي شدهاست كه شايد بهره برداري كمتر كاروانيان به دليل وجود راه ديگر ( سفيد  آب لكاب وسياه كوه ) بوده است.

 

امام زاده سيدجعفر:ميدان هنر معماري ايران، در اين مجموعه بسيار وسيع بوده وريزه كاري هاي هنر به وضوح در اين مجموعه ديده مي شود. بقعه امام زاده محمد آرامگاهشاهرخ و بناي چهل دختر و مقبره امام زاده سيد جعفر هر يك به تنهايي گوياي يك هنرتكامل يافته است كه در نهايت اين مجموعه تاريخي را نمايش مي دهد. بناي دو اثرتاريخي امام زاده سيد جعفر و برج چهل دختر متعلق به دوره سلجوقي است. اين بنا دردامغان، خيابان امام، جنب شهرداري واقع شده است.

 

امامزاده محمدديباج:از جمله بناهاي ارزشمند دوران ايلخاني است كه با پلان هشتضلعي و با گنبد رك، شكل گرفته و در شمال غرب شهرستان دامغان و در شهر ديباج قرارگرفته است.

 

امام زاده علياكبر:بناي امام زاده علي اكبر يكي از زيبايي هاي شهرستان گرمسارمحسوب مي گردد. بخش اصلي اين امام زاده مربوط به دوره ايلخانيان بوده و شبستان وايوان چسبيده به آن مربوط به دوره قاجار است. جلو خان و سه درب ورودي و هشتي بسيارزيباي اين بنا نيز از ديگر بخش هاي مربوط به عصر قاجاريه در اين مجموعه است.اينبناي قديمي درجنوب خط راه آهن گرمسار به سمنان قراردارد . 

 

 منبع  

1

گرمسار

 

 

گرمسار

شهرستان گرمسار غربي ترين شهر استان سمنان است كه با وسعتي معادل 9233 كيلومتر مربع از طرف شمال به دماوند و فيروزكوه از غرب به ورامين از مشرق به سمنان و از جنوب به كوير مركزي و در نهايت به شهرستان نائين در استان اصفهان محدود مي گردد . مركز شهرستان شهر گرمسار است كه در ارتفاع 825 متري از سطح دريا قرار دارد . همچنين اين شهرستان داراي سه بخش به نامهاي آرادان ، مركزي و ايوانكي مي باشد .
فاصله مركز شهرستان تا مركز استان 110 كيلومتر و تا مركز كشور ( تهران ) 95 كيلومتر است.
شهرستان گرمسار از نظر موقعيت رياضي بين مداد 34 درجه و 28 دقيقه و 35 درجه و 30 دقيقه عرض شمالي و بين 51 درجه و 53 دقيقه تا 52 درجه و 55 دقيقه طول شرقي از نصف النهار گرينويچ قرار دارد . (3)
از نظر موقعيت نسبي اين شهرستان در دامنه رشته كوه البرز ( كه با جهت غربي – شرقي ازشمال شهرستان مي گذرد ) واقع شده است .
مرتفع ترين نقطه گرمسار قله اي است به ارتفاع 3055 متر واقع در كوه باغستان در شمال شرقي اين شهرستان و پست ترين نقطه آن نيز به ارتفاع 800 متر در مجاورت درياچه نمك در جنوب غربي شهرستان گرمسار مي باشد .


جاذبه هاي گردشگري شهرستان گرمسار:


شهرستان گرمسار داراي تنوع آب و هوايي كاملاً مشخصي است . اين تنوع و تضاد در دو فصل تابستان و زمستان بيشتر محسوس است به طوري كه بيشترين نقش را درميان عوامل گوناگون ، ارتفاع به عهده دارد . گاه با طي مسافتي كمتر از 40 كيلومتر در تابستان 20 درجه سانتي گراد اختلاف دماي بين دو نقطه مشاهده مي گردد .
لذا در تابستان هر چه ازنواحي جنوبي شهرستان به طوف نواحي شمالي پيش رويم به علت زياد شدن ارتفاع ، دماي هوا نيز به طور محسوسي كاهش مي يابد .
در اغلب موارد عوامل اصلي حركتهاي توريستي را درجه حرارت و ريزشهاي جوي تشكيل مي‌دهد . اين دو عامل در صنعت توريسم بيش از ميزان ساعات آفتابي و ميزان رطوبت و ساعات ابري اهميت دارد . (4)
آب و هواي شهرستان گرمسار را مي توان در نتيجه برخورد و تأثير وضع اقليمي كوير و كوههاي البرز بر روي يكديگر مشخص نمود . بطور كلي مدت روزهاي سرد و يخبندان چندان نيست . حداقل و حداكثر دما بين 8- و 44+ درجه سانتي گراد مي باشد . همچنين ميانگين دماي كل ماههاي سال حدود 4/17 درجه سانتي گراد مي باشد . نزولات جوي در اين شهرستان بجز باريكه اي در شمال ، اغلب بصورت باران است . باران ناچيز اين ناحيه عموماً در ماههاي زمستان مي بارد . نامرتب بودن ريزش همين مقدار باران اندك از سالي به سال ديگر از ديگر ويژگيهاي آب و هوايي اين شهرستان است . مقدار تبخير در اينجا به همان اندازه اهميت دارد كه مقدار باران مهم مي باشد . براساس تحقيقات بعمل آمده ميزان تبخير 20 تا 60 برابر نزولات جوي است و مي توان گرمسار را نمونه مشخص يكي از آب و هواهاي بياباني محسوب نمود .
ميانگين بارندگي ساليانه شهرستان حدود 100 ميلي متر گزارش شده در حالي كه متوسط نياز آبي اين شهرستان معادل 1410 ميلي متر در سال مي باشد . هرچند شهرستان گرمسار در تابستان به دليل گرماي زياد غيرقابل تحمل مي باشد ولي زمستانهاي معتدل آن از جاذبه هاي آب و هوايي اين شهرستان مي‌باشد.
همچنين تابستانهاي معتدل مناطق شمالي شهرستان نظير بن كوه با فاصله كم از مركز شهرستان از ديگر جاذبه هاي گردشگري شهرستان در زمينه آب و هواست .
تنوع شرايط آب و هوايي در شهرستان گرمسار نوعي جابجايي در فصول مختلف به ويژه در تابستان و زمستان را به ساكنان تحميل مي كند . برهمين اساس در طول سال ، اين جابجايي غالباً به طور موقت انجام مي گيرد . لذا پناهندگان گرمازده حاشيه كوير به نقاط معتدل به ويژه دره هاي خوش آب وهواي البرز در شهرستان گرمسار امري طبيعي است و توجه به اين نقاط و برنامه ريزي در خصوص بهره گيري بيشتر از توانهاي بالقوه امري ضروري به نظر مي رسد .
دامنه ها و ارتفاعات :

شهرستان گرمسار در دامنه هاي جنوبي رشته كوه البرز واقع شده است ارتفاع آن از شمال به جنوب به تدريج كاسته مي شود و بالاخره به دشت كوير منتهي مي گردد .
رشته كوه البرز در قسمت مغرب جهتي شمال غربي – جنوب شرقي دارد واز آن به بعد جهت معكوس پيدا مي كند يعني بسوي شمال شرقي امتداد پيدا مي كند .
كوههاي شمال گرمسار كه رودخانه حبله رود آن را بريده به دو قسمت تقسيم كرده است . اين كوهها مانند حصاري درشمال شهر گرمسار قرار گرفته و مهمترين ارتفاعات آن سولك ، سرحر و كلرز مي‌باشد.
از ديگر ارتفاعات مهم و قابل توجه شهرستان ، سياه كوه در جنوب گرمسار است . ارتفاع آن 1300 متر و جهتي شرقي – غربي دارد . اين كوه از هستة آتشفشاني و روپوشي رسوبي كه از سنگهاي بيرون ريخته گدازه و توفهاي تراكيت – آندزيت و پورفريت گردآمده ، ساخته شده است و اطراف آن را لايه‌هاي رسوبي فرا گرفته چنانكه تون آتشفشاني مركزي گنبدي از ميان لايه هاي رسوبي اطراف سربرآورده است .
شكوه ، عظمت و جذابيت كوهستان را هيچگاه نمي توان به زبان آورد و يا آن را با قلم ترسيم كرد. كوهستان حتي غيرقابل اعتماد بودنش نيز درسي است براي زندگي آدميان و هر گوشه و كنارش مدرسه‌اي براي بهتر شناختن خويشتن است . برخورد و آشنايي با كوهستان ، آماده شدن و تجربه اندوختن را براي پيكار با دشواري زندگي كه آدمي را از آنها گريزي نيست به دنبال دارد .
نواحي كوهستاني در فصلهاي مختلف مكاني مناسب براي كساني است كه علاقمندند مدتي را دور از هياهوي شهر در دامنه هاي كوهستاني و دره هاي خوش آب و هواي آن بسر برند .
كوههاي شمال شهرستان گرمسار مكانهاي مساعدي را براي عده زيادي از مردم جهت گذران اوقات فراغت ميسر مي سازد . با توجه به اين كه راهپيمايي يك ورزش آسان و
متداول است و غالباً ايرانيان آن را با گردش بيرون شهر ، روز جمعه توأم مي كنند و از طرفي در اطراف شهرها تعداد قابل توجهي از مردم در گروههاي سنتي مختلف را مي‌توان ديد كه از جاده هاي كوهستاني بالا مي‌روند ، در نتيجه ارزش و اهميت گردشگري اين مواهب طبيعي بر همگان آشكار مي گردد .

غار :

از آنجا كه غارها داراي طبيعت بسيار زيبا هستند ، همواره يكي از مراكز جلب گردشگر بوده و طبيعت دوستان زيادي را به خود جلب مي كند . يكي از اين غارها ، غار دق كشكولي يا زندان افغان » است كه ذيلاً نحوة تشكيل و موقعيت آن را شرح مي دهيم:
جريان سيلابها هزاران سال زمينهاي ته نشستي دوران سوم را كاويده و در برخي نقاط راهروهاي ژرف زيرزميني طويلي ساخته كه پس از فروكش اين آبها ، مجراهاي زيرزميني خشكيده به گونه غارهاي بزرگي بجاي مانده اند .
ازآن جمله دردامنة شمالي سياه كوه غربي بين كوه دوازده امام و رشتة اصلي سياه كوه، محلي است كه به علت جمع شدن آب در زمينهاي هموار آن در فصل بهار به نام دق كشكولي معروف شده است. قدري به سمت شمال شرقي محل مزبور در روي تپه ماهورهاي بدنه سياه كوه ، غاري است افسانه‌اي كه به نام غار دق كشكولي يا زندان افغان ناميده مي شود و علت انتخاب نام «زندان افغاني » از روي افسانه اي است كه بوميان چنين نقل مي كنند :
درويشي هندي كه ساليان پيش به سراغ اين غار آمده بود مي گفت : « شاهزاده خانمي از افاغنه با گنجينه گرانبهايي در آن مدفون است » و درويش آن غار را زندان افغان مي‌خواند و طبق روايت اهالي درون اين غار چون بازاري است كه يك شتر سوار نيزه به دست مي تواند به آساني از درون اين غار گذر كند . در گوشه و كنار جاي آتش و استخوان ديده مي شود و اطاقهايي است كه گويا زندان بوده است .
ولي به طور قطع روايت فوق افسانه اي بيش نيست و آقاي چنگيز شيخعلي مسئول هيئت غارشناسان ايران كه شخصاً از اين غار ديدن نموده است به مشاهدات خود چنين خاتمه مي دهد : بايد گفت از آنچه علي (راهنماي محلي ) از درون غار براي ما گفته بود هيچ نشانه اي نيافتيم نه از اجاق هاي آتش و استخوانها آدم و نه از زندان كنده شده و كيلومترها راه بي پايان .
آبهاي معدني :

يكي از راههاي جلب گردشگران به وجود آوردن امكانات استفاه از منابع آب معدني در مجاورت چشمه هاي معدني است . اين منابع طبيعي در مراكزي موسوم به ايستگاه آب معدني قابل استفاده مي‌گردد كه داراي امكانات و تأسيسات مختلف به منظور گردش و درمان براي سياحان است ، آب معدني جزو اولين داروهاي طبيعي بشر بوده كه آثار استفاده از آن چندين هزار سال قبل تاكنون وجود دارد . استفاده علمي از آبهاي معدني پس از شناخت تركيب و اثرات درماني آن در قرن اخير تحقق يافته است .
در كوهپاية شمالي سياه كوه به سمت گرمسار در بين قشرهاي رسوبي ، چشمه‌هاي آبي وجود دارند كه اغلب از نوع آبهاي معدني هستند و اهم اين چشمه ها عبارتند از :


چشمه شاه ( شاه چشمه ) :

چشمه شاه در قشرهاي رسوبي دامنة شمالي سياه كوه و در دره‌اي كم عمق با جهت شمالي – جنوبي و عرض تقريبي 20 متر واقع شده است . آب از حوضچة طبيعي و دايره‌مانند به قطر دو متر خارج مي شود و از مجراي باريكي عبور مي كند و به حوضچة طبيعي ديگري به قطر تقريبي دو متر و عمق يك متر وارد مي گردد و پس از عبور از اين محل در زمينهاي اطراف فرو مي رود . آب چشمه شاه در ايام گذشته بوسيل مجراي سنگي به دو ساختمان واقع در 6و7 كيلومتري شمال اين چشمه به نامهاي حرمسرا و قصر شاه عباسي هدايت مي شده است . در طول اين نهر سنگي ، حوض هايي براي جمع آوري
و ذخيرة آب وجود داشته كه آثار آن نيز در حال حاضر مشاهده مي شود . مجراي سنگي از تخته سنگهايي با طول در حدود يك متر بنا گرديده و اين سنگها ناو مانند و به شكل مجرايي با عرض تقريبي بيست و عمق ده سانتي متر تراشيده شده و براي جلوگيري از به‌هدر رفتن آب انتهاي سنگها به صورت قفل و بست بهم متصل گرديده است .

چشمه عين الرشيد :

چشمه ديگري به نام عين الرشيد معروف است و در شمال غربي چشمه شاه و سه كيلومتري جنوب غربي ساختمان شاه عباسي و در جنوب بناي قصر عين الرشيد واقع شده است . چشمه مزبور در جنوب غربي قلعه عين الرشيد قرار دارد و آب آن از دو نقطه خارج مي گردد و در سرازيري تپه جريان مي يابد و در مسير خود چند حوضچة كوچك طبيعي بوجود آورده و سرانجام در زمينهاي اطراف قلعه فوق فرو مي رود .
پس از بررسي آزمايشگاهي آب چشمه هاي مذكور مشخص گرديده كه آب چشمه شاه و عين‌الرشيد در رديف آبهاي معدني كلروسولفات كلسيم و منيزيم است . باقيماندة خشك آب عين‌الرشيد در حدود سه برابر باقيمانده آب چشمه شاه مي باشد . چون آبدهي اين دو چشمه كم و دسترسي به آنها مشكل است از نظر بهره برداري و استفاده درماني قابل توجه نمي باشد . آشاميدن آبهاي سولفات سديم و منيزيم برحسب مقدار سولفات سديم و سولفات منيزيم آنها ، صفرا آور و ملين يا مسهل است . آبهاي سولفات كلسيم مدر و دفع كننده فضولات بخصوص اوره و كلرورها هستند و در صورتي كه گرم باشند اثر تسكين دهنده نيز دارند. آبهاي سولفات كلسيم براي درمان تظاهرات نور و آرنزي‌تيك بيماريهاي كبدي و صفراوي يا كليوي ، حالات نقرسي ، روماتيسم و درد مفاصل و غيره استفاده مي شود .
درياچه نمك :

در جنوب غربي شهرستان گرمسار درياچه اي مثلث شكل وسيع ديده مي شود كه آب آن در طول سال نوسان شديدي دارد به طوري كه در تابستان قسمت وسيعي از آن خشك مي گردد . اين درياچه كه به نامهاي مسيله و قم نيز مشهور است بين استانهاي سمنان ، قم و اصفهان واقع شده است كه براي دانشجويان و محققين اهميت ويژه اي از جهت گردشگري دارد .



كوير :

كوير تاريخي كه در صورت جغرافيا نمايان شده است . كوير انتهاي زمين است ، پايان سرزمين حيات است ، در كوير گويي به مرز عالم ديگر نزديكيم . دركوير خدا حضور دارد . آسمان كوير سراپردة ملكوت خداست . شب كوير اين موجود زيبا وآسماني كه مردم شهر نمي شناسند ، آنچه مي‌شناسند شب ديگري است ، شبي است كه از بامداد آغاز مي شود . شب كوير به وصف نمي‌آيد . آنچه در كوير مي رويد گز و تاغ است . اين درختان بي باك ، صبور و قهرمان كه عليرغم كوير بي‌نياز از آب و خاك و بي‌چشم داشت نوازشي و ستايشي ، از سينة خشك و سوختة كوير به آتش سر مي‌كشند و مي ايستند و مي مانند هريك رب النوعي ! بي هراس ، مغرور ، تنها و غريب . گويي سفيران عالم ديگرند كه در كوير ظاهر مي شوند ! (8)
كويرها پديده ديگر محيط بياباني هستند. كوير زمين سست و ورم كرده اي است كه در سطح آن داراي برآمدگي متعدد است و شباهت زيادي به زمين شخم زده دارد . عواملي چون شرايط آب وهوايي گرم و خشك ، رسوبات ريزدانه و املاح مختلف در منطقه بيابان در قسمت پاياني مسيلها موجب پيدايش اين كويرها شده اند .
نمونه اين كوير ، كوير گرمسار در انتهاي مسير حبله رود را مي توان نام برد . نمكها بصورت هاي مختلف در ايجاد زمينهاي كويري شركت دارند ، از جمله گنبدهاي نمكي كه در نواحي مختلف در اشكال ناهمواريها ظاهر شده اند در اثر باران با شسته شدن اين گنبدهاي نمكي هم در محل گنبد و هم در مسير جريان آبها ، عامل پديد آمدن شوره زار و كويرها مي باشند .
نمونه ديگر عوامل مولد كويرها ، شورابها هستند كه سيلابها در مسير خود اغلب پس از عبور از گنبدها و لايه هاي نمكي ، قسمتي از نمك را در خود حل نموده و در حاشية اين رودها و سيلابها در قسمت انتهايي آن نمكزار و زمينهاي كويري بوجود آورده اند تبخير شديد عامل ديگري در تشكيل كويرهاست . در جنوب گرمسار كه تبخير بيش از مقدار بارش سالانه است در فصل گرم بعد از تبخير آبهاي موجود سطحي ، تبخير آبهاي
زيرزميني شروع شده و در نتيجه زمينهاي كويري به صورت برآمدگيهاي پف كرده منظمي با قشري از نمك سختي در زير اين تاولها به ضخامت حداقل 2 سانتيمتر تشكيل مي شود . افزايش ضخامت قشر نمك رفته رفته كاهش تبخير را به دنبال دارد . اين كـويـرها بيشتر در قسمت انتهايي حوضه هاي بسته داخل بيابانها بوجود مي آيند و از فراوان ترين نوع كويرهاي ايران مي باشند .
پوشش گياهي در جنوب گرمسار ابتدا بوته هاي خار و بوته شور و درخت گز و نيزار است ولي پس از طي چندين كيلومتر ، گياهان تنك تر شده و رفته رفته آثار گياهي در اين كويرها محو مي‌شود.(9)
مشاهده حيات گياهي كه برخي شن دوست برخي نمك دوست و بعضي خشكي پسند هستند براي افرادي كه علاقه اي به مطالعه فلور گياهان دارند ، خالي از لطف نخواهد بود .
گرچه بيابانها و كويرهاي عريان به علت آب وهواي سخت و شديد خود از جذبه كمتري برخوردارند و در آنها آبادي ها منحصر به چند واحه است كه بر اثر زايش اتفاقي چشمه هاي آب ياحفر قنوات كه زندگي برگرد آنها ممكن ساخته است بوجود آمده اند . اما با همه سختي آب و هوا مانند گرماي شديد تابستان و سرماي سخت زمستان چه بسيار هستند مشتاقاني كه آشنايي با اين نواحي و مطالعه آثار خشم طبيعت براي آنان جالب و ارزنده است بويژه اينكه بيابانها و كويرها نيز در خود پديده هايي دارند كه در ساير نقاط يافت نمي شود و مشاهده آنها براي بينندگان خالي از لطف نيست مانند تپه يا رشته ارتفاعات ماسه اي كه بر اثر وزش باد و جابجا شدن ماسه ها پديد آمده و شكل و اندازه آنها براثر وزش باد دائماً در تغيير است اينگونه تپه ها را اصطلاحاً « تلماسه » مي نامند. همچنين زندگي انسان در كوير و بيابان و مقايسه آن با نواحي جنگلي مخصوصاً براي دانشجويان و محققين مي تواند جالب توجه باشد .
در زمينة برقراري تورهاي كويرپيمايي با شتر ، تحت نظارت راهنمايان مطلع واقامت در كاروانسراهاي بازسازي شده داخل كويروپذيرايي سنتي ازاين افراد دراين كاروانسراها همگي مـواردي هستندكه ماجـراجـويان بيشمـاري را تـرغيب به مسـافرت دراين نواحي مي نمايد . البته انجام اين پيشنهاد مطالعات و برنامه ريزي هاي دقيقي را مي طلبد .
جاذبه هاي فرهنگي :

جاذبه هاي فرهنگي گردشگري آن دسته از جاذبه هايي هستند كه زاييدة نيروي ابتكار و قوة خلاقه و هوش انسان است . انسان براي رفع حوايج مادي و معنوي خويش با الهام از طبيعت و با بكارگير غناصر و اشياء پيرامونش با انجام تغييرات و تحولاتي در محيط زندگي خود اقدام مي ورزد، چهرة زمين را با ايجاد جنگلها ، درياچه ها ، بناهاي رفيع و پرشكوه ، سدها و … تغيير مي دهد و يا به منظور تأمين نيازهاي مادي خود به ايجاد كارخانجات و استفاده از مواد معدني و يا به خاطر تفريح به ايجاد مراكز فرهنگي و تئاترها و … مي پردازد . در نتيجه جنگها و كشمكشها ، مبادلات ، مراودت، تبادلات فرهنگي بين افراد انسان انجام مي شود و بدين طريق است كه آدمي تمدنهاي بس پرفروغ را بنيان مي‌نهد . به خلق آثار بديع هنري مي پردازد و همين عوامل است كه انواع جاذبه هاي انساني و فرهنگي را بوجود مي‌آورد .
تاريخ بسيار كهن سرزمين گرمسار و قرار گرفتن در مسير جادة ابريشم و راه ارتباطي بين شرق و غرب كشور و شمال و جنوب باعث گرديده تا به عنوان يكي از مراكز مهم تاريخي استان مطرح باشد . فرهنگ اصيل باستاني و آميختن آن با فرهنگ اسلامي بر ويژگيهاي اين استان افزوده است .
آثار ونشانه هاي متنوع و مختلفي كه از سير تكويني فرهنگ و تمدن بشري به جاي مانده مي‌توانند به عنوان جاذبه هاي جهانگردي مورد استفاده قرار گيرند . عمارتهاي قديمي ، مساجد زيبا، زيارتگاهها ، مقبره ها ، برجها و مناره ها ، حمامها ، قلعه ها ، پاره اي از خانه هاي قديمي ، معماري و شهرسازي و آداب و رسوم گوشه هايي از جاذبه هاي فرهنگي اين شهرستان است كه در صورت سرمايه گذاري در اين زمينه ها و تبليغات صحيح مي تواند توجه هر انساني را به خود جلب نمايد .

1

سمنان ومساجد آن

سمنان

موقعيت جغرافيايي استان

استان سمنان با وسعتي برابر با 96816 كيلومتر مربع از شرق به استان خراسان،از شمال به استانهاي مازندران و گلستان، از غرب به استان تهران و قم و از جنوب به استان اصفهان محدود شده است. شهرستانهاي استان عبارتنداز: سمنان، دامغان، شاهرود و گرمسار، مركز اين استان شهرستان سمنان با 100000 نفر نفوس در 220 كيلومتري مركز كشور قرار گرفته فاصله زميني آن با آبهاي آزاد خليج فارس و درياي خزر به ترتيب 1600 و 200 كيلومتر ميباشد. بر اساس آخرين تقسيمات كشوري، استان داراي 4 شهرستان، 12 بخش،16شهر و28 دهستان ميباشد.

جمعيت استان:

جمعيت استان بر اساس سر شماري سال 1381 بالغ بر 558000 نفر تخمين زده ميشود كه 5/73 درصد در مناطق شهري و 5/26 درصد در مناطق روستايي سكونت دارند.

جغرافياي تاريخي استان سمنان:

استان سمنان در دوران باستان، از تقسيمات شانزده گانه اوستايي بود. در تمام دوره حكومت مادها و هخامنشيان، اين استان جز ايالت بزرگ پارت به شمار مي رفت. اين ايالت پيشرفت زيادي در طي دوره ساسانيان داشته است. سمنان در دوره هاي بعد از اسلام جز سرزمين تاريخي قومس(كومش) به شمار مي آمد. اين استان در گذشته شاهد جنگها، شكستها و پيروزيهايي بود. جاده ابريشم از وسط اين استان مي گذرد.

شهرستان سمنان:

در جنوب سلسله جبال البرز د ر دشتي وسيع با شيب تند از شمال به طرف جنوب ساخته شده و شامل شهرهاي سمنان، مهديشهر، شهميرزاد و سرخه ميباشد. شهر سمنان در شرق شهر گرمسار ،در غرب شهر دامغان و از شمال به استان مازندران و شهر فيروزكوه و از جنوب به كوير محدود شده است. اين شهر در مسير تهران و استان خراسان ميباشد كه هم مسير جاده اي و هم مسير شبكه راه آهن وجود دارد. از بناي تاريخي مهم آن ميتوان مسجد جامع، حمام حضرت (موزه)، مسجد امام، دروازه ارگ، بازار سرپوشيده شيخ علاءالدوله، كاروانسراي نوشيراني و شاه عباسي آهوان، لاسگرد و قلعه سارو و مقبره پيغمبران را نام ببريم.

در شمال اين شهر مهديشهر و شهميرزاد قرار دارد كه عشاير سنگسري تامين كننده قسمت مهمي از گوشت و لبنيات كشور به شمار ميروند و از نظر آب و هوا، اين مناطق سرسبز و خرم با آب و هواي خنك ودلچسب است كه خود شهرهاي ياد شده داراي مناطق خوش اب و هواي ديگري نيز ميباشد.


دروازه ارگ سمنان :

اين دروازه در تقاطع خيابانهاي آيت الله طالقاني و شيخ فضل الله نوري سمنان واقع شده است كه يكي از آثار تاريخي و با ارزش و زيباي سمنان مي باشد. دروازه ارگ در زمان سلطنت ناصر الدين شاه قاجار از سال 1300 تا 1305 هجري قمري (1258 تا 1263 هجري شمسي) بنا شد. بناي اصلي د روازه ازآجر به ارتفاع بيش از 7 متر ساخته شده است. يكي از شاهكارهاي اين بناي تاريخي، سر در جالب توجهي است كه در آن تصوير تاريخي نبرد رستم و ديو سپيد به طوري خيره كننده روي كاشي هفت رنگ منقوش است. درهاي دروازه ارگ از الوار قطوربا گل ميخهاي آهني است. بعد از انقلاب اسلامي، اين بنا از سوي سازمان ميراث فرهنگي استان، مرمت و بازسازي شد.

مسجد جامع سمنان:

مسجد جامع سمنان يكي از كهن ترين آثار تاريخي به جامانده از دوران اسلامي اين شهر مي باشد كه در واقع نشانگر رشد و نبوغ هنر معماري مردم اين شهر به شمار ميرود. اين اثر تاريخي طبق متون تاريخي به قرن سوم هجري تعلق دارد. بناي اوليه مسجد از آثار دوران اسلامي است كه در دوره سلجوقي، ايلخاني و تيموري گسترش يافت. اين يادمان تاريخي شامل چندين فضاي معماري است. صحن، ايوان بزرگ، مقصوره غربي و سه شبستان شمالي، جنوب و شرقي. ايوان بزرگ 21 متر ارتفاع دارد و از آثار خواجه شمس الدين علي باليچه سمناني وزير شاهرخ تيموري است.

منار مسجد جامع:

منار مسجد جامع سمنان يكي از زيباترين منارهاي تاريخي استان به شمار ميرود كه در گوشه شمال شرقي مسجد جامع قرار دارد. ارتفاع اين منار ازسطح زمين 20/31 متر ميباشد و از روي بام به ارتفاع 2 متر كتيبه اي با طرح و نقش بسيار زيبا از آجر و با خط كوفي تزئين شده است.

مسجد امام خميني(ره):

اين مسجد در مركز شهر سمنان واقع شده است. اين مسجد داراي چهار در بزرگ از چهار سمت ميباشد. درهاي شمال جنوبي و شرقي داراي هشتي (معمولابه شكل دالان و دهليز) هستند. بالاي درهاي شمالي و شرقي، تزئينات مقرنس كاري گچي زيبا پشت بغلهاي كاشي كاري شده وجود دارد. در هشتي هاي شمالي، جنوبي و شرقي تاقهاي آجري گنبددار با تاقنماهاي متعدد كاشيكاري شده مشاهده مي شوند. بعد از پيروزي انقلاب اسلامي اين مسجد بيشتر مورد توجه بوده و بوسيله سازمان ميراث فرهنگي نسبت به تعمير و باز سازي آن اقدام شده است.

غار دربند مهديشهر:

اين غار يكي از بزرگترين غارهاي استان است كه كه در 3 كيلومتري جنوب شهميرزاد ودر شمال مهديشهر واقع شده و مشرف به دره سرسبز و خرم دربند است. مدخل غار به ارتفاع 35/1 متر و عرض 75/2 متر است. پس از عبور از دهانه و مدخل غار وارد دالاني به طول 24 متر و عرض متوسط 3 متر ميشويم. فضاي داخلي غار نسبتا ساده، بصورت تالاري بيضي شكل است به طول 91 متر كه عريض ترين قسمت آن 36 متر وبلندترين نقطه سقف آن به 20 متر مي رسد. از اين نظر يكي از زيباترين و تماشايي ترين غارهاي ايران به شمار ميرود. بلندترين ستون استالاگميت با ارتفاع 12 متر و با قطر متوسط 85/2 متر ميباشد.

حمام پهنه و گرمابه حضرت:

اين حمام بين مسجد جامع و امامزاده يحيي در سمنان واقع شده است. در سال 856 هجري قمري در زمان سلطنت ابوالقاسم بابرخان پادشاه تيموري و به دستور وزير وي خواجه غياث الدين بهرام سمناني ساخته شده است. اين حمام در سال 1312 هجري قمري در زمان سلطنت مظفرالدين شاه و به دستور حاج ملا علي حكيم الهي دانشمند معروف،نسبت به تعمير و تجديد بناي آن اقدام شد. يكي از قسمتهاي جالب توجه اين حمام،سر در زيبا و كاشيكاري شده آن است ودر بالاي در ورودي اشعاري به خط نستعليق خوانا و استادانه نوشته شده است. اين حمام از موقوفات مسجد جامع است و سازمان ميراث فرهنگي استان در سال 1373 پس از باز سازي آن را به عنوان موزه مردم شناسي بازگشايي كرد.

كارونسراي شاه عباسي لاسگرد-سمنان

اين كاروانسرا در روستاي لاسگرد(لاسجرد) سمنان واقع شده است و ساختمان آن مربوط به زمان شاه عباس اول صفوي ميباشد. اين كاروانسرا دو ايواني است كه اطراف آن را 24 حجره احاطه نموده است. د و ايوان در شرق و غرب ساختمان وجود دارد كه به حجره ها متصل شده است.

قلعه هاي سارو سمنان:

اين قلعه ها در ده كيلومتري شمال شرقي سمنان در نقطه اي كوهستاني بنام سارو واقع شده است. بر اثر گذشت زمان قلعه شمالي تا اندازهاي ويران شده و خالي از سكنه است. قلعه جنوبي آن ظاهرا سه طبقه بوده است كه طبقه اول آن جاي چارپايان و طبقه دوم محل سكونت رعايا و خانواده آنان و طبقه سوم كه داراي معبد، حمام و آبدارخانه بود محل سكونت سربازان مدافع و بزرگان قلعه بود.

شهميرزاد:

شهميرزاد در 24 كيلومتري شمال سمنان قرار دارد. اين شهر با جاذبه هاي طبيعي منحصر به فرد يكي از مناطق جالب گردشگري در سمنان مي باشد. مهمترين ويژگي اين شهر آب و هواي مطبوع و خنك اين منطقه در فصول بهار و تابستان مي باشد. محيط طبيعي و سر سبز شهميرزاد و محصور بودن كامل آن در ميان كوه و آب وهواي مناسب و تمامي عوامل كه در رشد درختان سردسيري و خصوصا گردو موثر است، سبب شده است كه منطقه شهميرزاد به عنوان يك قطب مهم گردوي ايران از سوي فائوشناخته شود. باغ بزرگ گردوي شهميرزاد در مساحتي معادل هفت ميليون متر مربع ميباشد.

يوز پلنگ آسيايي:

يوز پلنگ ارزشمندترين گونه جانوري ايران است. يوزپلنگ كه از خانواده گربه سان ميباشد تيزروترين جانور جهان است و سرعت حيرت آور آن به 100 كيلومتر در ساعت ميرسد. اغلب از آهو، جبير، قوچ، ميش و خرگوش تغذيه مي كنند. ذخيره گاه زيستكره توارن يكي از مهمترين زيستگاههاي اين حيوان ارزنده است. با توجه به جمعيت كم آن،چنانچه تمهيدات جدي در خصوص حفاظت و تكثير و پرورش آن صورت نگيرد خطر انقراض نسل آن وجود دارد.

پرندگان:

گونه هاي پرنده مهم و شاخص موجود در منطقه عبارتند از: هوبره، زاغ بور،بازهاي شكاري، انواع گنجشك سانان، اغلب پرندگان بومي منطقه اند. در بين گونه هاي ياد شده دو گونه هوبره و زاغ بور از جايگاه و اهميت ويژه اي بر خوردار ميباشند.

هوبره:

پرنده ايست ازخانواده هوبره، از نظر ظاهري به بوقلمون شباهت دارد. گردن و دم خرمايي رنگ و دراز دارد. پرنده ايست نيمه مهاجر كه در ذخيره گاه زيستكره توران تخم گذاري و جوجه آوري ميكند و داراي مهاجرت داخل منطقه اي است.

زاغ بور:

پرنده ايست از خانواده كلاغ، پر و بالش بطور كلي نخودي مايل به صورتي است كه بالها و دمش متمايل به سياه است و كمتر پرواز ميكند.
بومي ذخيره گاه زيستكره توران است و در منطقه تخم گذاري و جوجه آوري ميكند

 

 

مسجد جامع - سمنان

 

مسجد جامع - سمنان

 

مسجد جامع - سمنان

 

مسجد جامع - سمنان

 

مقبره پير نجم الدين - سمنان

 

مقبره پير نجم الدين - سمنان

 

دروازه سمنان

 

دروازه سمنان

 

.

1

صنايع دستي وگردشگري

نمد مالي: يكي ديگر از صنايع دستي كه قدمتي ديرينه در استان سمنان دارد، نمد مالي است. وضعيت فعلي توليد نمد در استان سمنان از نظر كمي و كيفي بسيار مطلوب است و مراكز توليد نمد در استان، شهرستان سمنان، دامغان و روستاي ابرسيج شاهرود است. مواد اوليه مصرف شده در نمد مالي پشم است كه در اندازه هاي مختلف تهيه مي شود. آنچه در نمد مالي مي توان مشاهده كرد، ذوق و هنر، به همراه تحرك توليد كننده است. توليدات اين زحمت كشان علاوه بر استفاده شخصي به روستاهاي شمالي استان و شهرستان مازندران ارسال مي شود.
چاپ قلمكار: چاپ قلمكار، گونه اي از چاپ سنتي روي پارچه بافته شده است. براي نخستين بار، قلم كار سازان ايراني براي دسترسي به توليد بيشتر و ايجاد هماهنگي و يكنواختي نقش ها، استفاده از مهره هاي چوبي را جايگزين استفاده از قلمو ساخته اند. براي فراهم آوردن امكاناتي به منظور استفاده مردم، قلم كار را كه در گذشته فقط براي روي پارچه هاي پشمي و ابريشمي انجام پذير بود بر انواع پارچه از قبيل متقال، كتان، چلوار و كرباس انجام دادند. در حال حاضر چاپ قلم كار به وسيله قالب هاي چوبيني كه داراي نقوش برجسته است انجام مي شود. در حقيقت ركن اصلي قلمكار سازي را قالب سازي تشكيل مي دهد كه معمولاً توسط افرادي كه حرفه و تخصصشان قالب تراشي است به تفكيك رنگ و حداكثر در چهاررنگ روي چوب هاي گلابي و زالزالك تراشيده مي شود گروهي از هنرمندان در رشته هايي چون ريشه تابي كه پارچه زير ساخت قلمكار را آماده مي سازند يا صحرا كاري كه كارهاي رنگرزي، سفيد گري، بخار و شستشوي پارچه هاي قلمكار را به عهده دارد به فعاليت مشغولند. مهمترين مركز اين صنعت در استان در شهرستان دامغان قرار دارد كه ماهانه مقادير هنگفتي انواع روميزي، پرده، سفره و ساير محصولات قلمكار توليد و براي صدور به خارج از كشور آماده مي كند.
سفالگري و سراميك: سفالگري از مهمترين و قديمي ترين دست ساخته هاي بشر است. آثار سفالي برخلاف آثار يافته شده فلزي، چوبين در زير خاك فاسد نمي شود و به خاطر اين حالت استثنائي، به اطلاعات گويا درباره آن مي توان پي برد. صنعت سفالگري در استان سمنان از پيشينه معتبر برخوردار است . به طوري كه دكتر اريك اشميد هنگام حفاري در اطراف دامغان اميدوار به كشف شهر افسانه اي هكاتوم پليس يا شهر صد دروازه بود ، اگرچه موفق به كشف بقاياي شهر مورد نظرش نشد ، ولي به مجموعه اي از بهترين فراورده هاي صنعتگران دو تا سه هزار سال قبل از ميلاد مسيح دست يافت . اين فراورده ها شامل كوزه هاي بزرگ به اشكال هندسي و داراي لعاب قهوه اي روشن و كرم بودند . از آنجا كه زمينه هاي لازم براي صنعت سفالگري در اكثر نقاط استان فراهم بوده، اين صنعت با وجود فراز و نشيبهاي تاريخي، به حيات خويش ادامه داده است كارگاه سفال گري و سفال سازي قان بيگي در شاهرود از اهميتي ويژه برخوردار است.

دستباف ها: مردمان اين سرزمين پارچه هاي مورد نياز خويش را با دست هاي هنر آفرين خود تهيه مي كردند كه از نظر تنوع رنگ، نقش، طرح و شيوه هاي بافت شگفت انگيز بود. دستبافي شامل توليد پرده هاي سنتي و هنري و حوله و شال گردن و پارچه هاي متقال زير ساخت قلمكار است كه در استان رايج است. علاوه برآن جاجيم، چادر شب، پلاس و چوفا (چوخا) كه عمدتاً توسط روستائيان و عشاير توليد مي شود، از ديگر صنايع دست باف مردم استان است. ماهانه مقادير قابل توجه اي از اين توليدات به استان هاي ديگر و مراكز ارسال مي شود. شهرستان سمنان به ويژه سرخه،  مهدي شهر، فولاد محله و روستاهاي شهرستان دامغان و روستاهاي بسطام از مراكز توليدات جاجيمچه و دستباف استان به شمار مي روند.
 

1

مشاهير استان سمنان

بايزيد بسطامي : از بزرگمردان عرفان و مشايخ صوفيه است كه در شرح احوالش بزرگان و شخصيتهاي بسياري گفته اند و نوشته اند بايزيد بسطامي از رجال قرن دوم و سوم هجري مي باشد. پدرش سروشان از زردشتيان بسطام بود كه بعد به اسلام گرويد. از او نقل است كه مي فرمايد : «از بايزيدي بيرون آمدم چون مار از پوست، پس نگه كردم عاشق و معشوق و عشق يكي ديدم »

شيخ ابوالحسن خرقاني: علي بن جعفر يا علي بن احمد خرقاني يكي از اكابر مشايخ طريقت است. وي به سال 348 هجري و يا به قولي 351 يا 352 در خرقان ديده به جهان گشود و در سال 425 هجري در هفتادو چند سالگي در همان ديار جهان را بدرود حيات گفته است. شيخ در آغاز زندگي به تحصيل علوم دين همت گماشت و در آن سرآمد ديگران شد و سپس به طريقت تصوف تمايل كرد و با مجاهدت به مقاماتي شايان دست يافت. در حكايات آمده است كه شيخ ابو سعيد ابوالخير عارف مشهور و شيخ الرئيس ابن سينا فيلسوف نامي، گويند: سلطان محمود غزنوي به ديدار شيخ شتافته و از محضر وي كسب فيض نموده است. از شاگردان ممتاز و مشهور شيخ ابوالحسن خرقاني، خواجه عبدا... انصاري عارف نامي قرن پنجم هجري است كه ساليان متمادي در خرقان زيسته و از انفاس شيخ بهره ها جسته است. آرامگاه وي در كيلومتر 24 جاده شاهرود- آزاد شهر، روستاي قلعه نو خرقان واقع شده است.

منوچهري دامغاني: از شاعران بزرگ قرن پنجم هجري – قمري است. از ويژگيهاي شعر او بكاربردن تشبيهات بكر و بسيار عالي است. يكي ديگر از ابتكارات او در شعر «مسمط» است كه بدون ترديد پيش از او كسي در شعر فارسي چنين سبكي بكار نبرده است.

شيخ حسين مزجي: وي از علما و محققان بزرگ بوده است، تحصيلات خود را در شاهرود آغاز كرد و در مشهد مقدس ادامه داد. سپس براي تكميل مراحل علمي به نجف عزيمت كرد، از محضر استاداني چون ميرزاي شيرازي و آقا سيد حسين اصفهاني بهره برد و به زودي در زمره شاگردان ممتاز آنان قرار گرفت. او پس از تكميل دروس به زادگاهش مراجعت كرد و مدتي به تدريس و تبليغ مشغول گرديد. آنگاه در سال 1325 ه.ش به تهران رفت و در آنجا به تدريس علوم اسلامي بخصوص فقه و اصول پرداخت. فوت وي در سال 134 ه.ش اتفاق افتاده است.
آيت الله حاج شيخ علي شاهرودي (كلامويي) : از انديشمندان و بزرگان نجف بود. براي تحصيل علم از وطن به تهران عزيمت كرد. پس از پنج سال به نجف اشرف رفت. از محضر مرحوم آخوند خراساني كسب فيض نمود و پس از اخذ درجه اجتهاد در كربلا حوزه درسي تشكيل داد. او در مدت 15 سال شاگردان بسياري تربيت كرد. وفات وي از بيستم ربيع الثاني 1351 ه.ق در 63 سالگي اتفاق افتاد. توضيح المسائل رساله علميه فارسي و شرح بر عروة الوثقي از آثار علمي او است.

آيت الله العظمي حاج سيد محمود شاهرودي:مرجع بزرگ شيعيان حضرت آيت الله العظمي شاهرودي در سال 1293 ه.ق در روستاي قلعه آقا عبد الله، از توابع شهر بسطام در خانواده اي اصيل و مذهبي، قدم به عرصه گيتي نهاد. وي خواندن و نوشتن را در زادگاهش آموخت و به خاطر علاقه وافر به كسب علوم و معارف اسلامي، وارد حوزه علميه بسطام گرديد. علوم مقدماتي را نزد عالم فرزانه فاضل بسطامي فرا گرفت. سپس به حوزه علميه بيد آباد شاهرود رفته، و از محضر مرحوم مدرس و اساتيد ديگري استفاده كرد. او پس از گذراندن تحصيلات مقدماتي در حوزه علميه بسطام و شاهرود به مشهد مقدس عزيمت كرد وي با تلاش فراوان در 35 سالگي به مدارج عالي علمي دست يافت و با اخذ درجه اجتهاد به توصيه آيت الله ملا محمد كاظم خراساني راهي نجف اشرف گرديد.

ابن يمين فريومدي : از نامدارترين شاعران قطعه سراي زبان فارسي است و هنر وي بكار بردن مضامين اخلاقي و اجتماعي در قطعات شيرين و دل انگيز است. وي در سال 685 يا 686 ه – ق ديده به جهان گشود و در سال 769 ه – ق چشم از جهان فرو بست. او مسلمان و شيعي مذهب بود و نسبت به حضرت مولي الموحدين اظهار ارادت و علاقه اي خاص داشت.

فروغي بسطامي : وي از بزرگان بسطام بود و يكي از بزرگترين غزل سرايان عصر اخير به شمار مي آيد. تاريخ تولد او را 1213 ه – ق در دوره قاجار مي دانند. در غزل هاي او موجي از احساس عميق شاعرانه به چشم مي خورد.

شيخ علاء الدوله سمناني: اين عارف مشهور و نامي ايراني در سال 659 ه – ق در بيابانك سمنان ولادت يافت و در دوم ماه رجب سال 736 ه – ق در صوفي آباد سمنان چشم از جهان فرو بست و همان جا مدفون است. كتابهاي بسياري در فقه و حديث و لغت و ادب از او به جاي مانده است. 
 

1
X